National: ગ્રીન એનર્જીનું નવું પાવરહાઉસ બનશે ભારત: 2033 સુધીમાં તૈયાર થશે પાંચ સ્વદેશી નાના પરમાણુ રિએક્ટર

ભારત હવે ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. અશ્મિભૂત બળતણ (Fossil Fuels) પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાના ઉદ્દેશ્યથી દેશે સ્વદેશી સ્મોલ મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMR) બનાવવાની યોજના પર ઝડપથી કામ શરૂ કર્યું છે. ભારતનો લક્ષ્યાંક વર્ષ ૨૦૩૩ સુધીમાં દેશમાં ઓછામાં ઓછા પાંચ નાના પરમાણુ રિએક્ટર શરૂ કરવાનો છે. પરમાણુ ઊર્જા વિભાગના મંત્રી જિચેન્દ્ર સિંહે સંસદમાં એક લેખિત જવાબમાં આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપી હતી.

ભાભા એટોમિક રિસર્ચ સેન્ટર કરી રહ્યું છે ખાસ ડિઝાઇન

ભાભા પરમાણુ સંશોધન કેન્દ્ર (BARC) આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ હેઠળ વિવિધ ક્ષમતા ધરાવતા રિએક્ટર વિકસાવી રહ્યું છે:

• ૨૨૦ મેગાવોટનું ભારત SMR

• ૫૫ મેગાવોટનું એક નાનું રિએક્ટર

• હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટે ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલું 'હાઇ ટેમ્પરેચર ગેસ-કૂલ્ડ રિએક્ટર'

પરમાણુ ઊર્જા આયોગે ૨૨૦ મેગાવોટ અને ૫૫ મેગાવોટના બંને પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપવા માટે મહારાષ્ટ્રના તારાપુર સ્થળને મંજૂરી આપી દીધી છે.

૨૦૪૭ સુધીમાં ૧૦૦ ગીગાવોટ પરમાણુ ક્ષમતાનો લક્ષ્યાંક

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતે ગયા વર્ષે જ પોતાના પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદન ક્ષેત્રને દેશી અને વિદેશી ખાનગી કંપનીઓ માટે ખુલ્લું મૂક્યું હતું.

• હાલમાં ભારતની પરમાણુ ક્ષમતા ૮.૮ ગીગાવોટ છે.

• વર્ષ ૨૦૩૧-૩૨ સુધીમાં સ્થાપિત ક્ષમતા વધારીને ૨૨ ગીગાવોટ કરવાનો પ્લાન છે.

• દેશનો આખરી ધ્યેય વર્ષ ૨૦૪૭ સુધીમાં પરમાણુ ક્ષમતા વધારીને ૧૦૦ ગીગાવોટ સુધી પહોંચાડવાનો છે, જેમાં આ નાના રિએક્ટર્સની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

દિગ્ગજ કંપનીઓનો મોટો રોડમેપ

સરકારી કંપની ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCIL) આ યોજના હેઠળ ૫૦ ગીગાવોટ ક્ષમતા હાસલ કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. આ સાથે દેશની સૌથી મોટી કોલસા પ્લાન્ટ સંચાલક કંપની NTPC પણ ૩૦ ગીગાવોટ પરમાણુ ક્ષમતા મેળવવાનું લક્ષ્ય રાખી રહી છે.

ભારત ઉપરાંત અમેરિકા, રશિયા અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશો પણ આ પ્રકારના સ્મોલ મોડ્યુલર રિએક્ટર વિકસાવવાની રેસમાં સામેલ છે.