National: 36 મિનિટમાં 7 બિલ પસાર: ચોમાસું સત્રમાં અનેક વિધેયક રજૂ થયા, પણ પ્રશ્નકાળ ન યોજાયો

સંસદનું ચોમાસું સત્ર ભારે હંગામાભર્યું રહ્યું છે. સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે સતત જોવા મળેલા ગતિરોધ છતાં, કાયદાકીય એજન્ડાની દ્રષ્ટિએ આ સત્ર સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યું નથી. પેપર લીક અને વિરોધ પ્રદર્શનો જેવા મુદ્દે વિપક્ષી સાંસદોના ભારે શોરબકોર વચ્ચે પણ સરકારે મહત્વપૂર્ણ વિધેયકો પસાર કરાવી લીધા છે.

સત્ર પૂર્ણ થવામાં હજુ બે દિવસ બાકી છે ત્યારે સરકારે અત્યાર સુધીમાં ૧૯ વિધેયકો પસાર કરાવી લીધા છે. જોકે, આ મોટાભાગના બિલ કોઈ પણ ગંભીર ચર્ચા વગર પસાર કરવામાં આવ્યા હતા.

5 મિનિટમાં એક બિલ પસાર

એક તબક્કે તો સંસદમાં માત્ર ૩૬ મિનિટના સમયગાળામાં ૭ બિલ પસાર કરી દેવામાં આવ્યા હતા, એટલે કે સરેરાશ દર પાંચ મિનિટે એક બિલ પસાર થયું. કેટલાક વિધેયકોમાં સુધારા સૂચવવામાં આવ્યા હોવાથી થોડો વધુ સમય લાગ્યો હતો.

અહેવાલો મુજબ, ૧૫ દિવસની કાર્યવાહી દરમિયાન લોકસભામાં માત્ર ૧૫ કલાક અને ૩૬ મિનિટ જ કામકાજ થઈ શક્યું હતું, જ્યારે રાજ્યસભામાં ૨૪ કલાક અને ૨૧ મિનિટ કામ થયું. જો દૈનિક ૬ કલાકના હિસાબે ગણતરી કરીએ તો ૧૫ દિવસમાં ૯૦ કલાકનું કામકાજ થવું જોઈતું હતું, પરંતુ હંગામાને કારણે કામકાજનો સમય ઘણો ઓછો રહ્યો હતો.

પ્રશ્નકાળ સૌથી વધુ પ્રભાવિત

આ સમગ્ર સત્ર દરમિયાન સૌથી વધુ નુકસાન 'પ્રશ્નકાળ' (Question Hour) ને થયું છે. વિપક્ષના હોબાળાને કારણે પ્રશ્નકાળ યોગ્ય રીતે યોજી શકાયો નહોતો અને સાંસદોને પ્રજાલક્ષી પ્રશ્નો પૂછવાની તક મળી નહોતી. લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ આ મુદ્દે વારંવાર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

સરકાર માટે સૌથી મોટી સફળતા 'જાહેર પરીક્ષા (અનૈતિક સાધનો અટકાવવા) સુધારો વિધેયક' રહ્યું, જેના પર લોકસભામાં ૧૧ કલાક અને રાજ્યસભામાં સાડા સાત કલાકથી વધુ સમય સુધી વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી. વિપક્ષે વિરોધ પ્રદર્શન બાદ વોકઆઉટની વ્યૂહરચના અપનાવી હતી. હાલમાં FCRA અને પરિસીમન જેવા કેટલાક વિવાદાસ્પદ બિલ બાકી છે, પરંતુ સરકારે બહુમતીના જોરે પોતાનો મોટાભાગનો એજન્ડા પૂરો કરી લીધો છે.