મૈસુરની ધરતી પર ગુજરાતની કલાનો જયજયકાર:: ‘ગુજરાત હસ્તકલા ઉત્સવ-2026’માં રૂ. 1.65 કરોડથી વધુનું જંગી વેચાણ

કર્ણાટકના સાંસ્કૃતિક ગઢ સમાન મૈસુરુ ખાતે ગુજરાતની પરંપરાગત કલા અને સંસ્કૃતિના રંગો ફરી એકવાર સોળે કળાએ ખીલી ઉઠ્યા હતા. ગુજરાત સરકારના ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ હેઠળ કાર્યરત ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એક્સ્ટેન્શન કૉટેજ (ઇન્ડેક્ષ્ટ-સી) દ્વારા જે.એસ.એસ. મૈસુર અર્બન હાટના સંગાથે સતત 10માં વર્ષે ‘ગુજરાત હસ્તકલા ઉત્સવ-2026’નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉત્સવ માત્ર એક વ્યાપારી પ્રદર્શન ન રહેતા બે રાજ્યો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સેતુ બની રહ્યો હતો, જેણે ‘વોકલ ફોર લોકલ’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના સંકલ્પને નવી ઊંચાઈઓ આપી છે. મૈસુરુના ટેક્સટાઇલ ડેવલપમેન્ટ કમિશનર તથા હેન્ડલૂમ એન્ડ ટેક્સટાઇલ્સ વિભાગના નિયામકએ. બી. બસવરાજુના વરદ હસ્તે ખુલ્લા મુકાયેલા આ દસ દિવસીય મહોત્સવમાં ગુજરાતના કલાકારોએ પોતાની કલાનો જાદુ પાથરીને સ્થાનિક લોકોના દિલ જીતી લીધા હતા.

કારીગરોની આવકમાં વધારો અને સીધું બજાર
આ ઉત્સવનો પાયાનો હેતુ ગુજરાતના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં વસતા હસ્તકલા અને હાથશાળ કારીગરોને મધ્યસ્થીઓ વગર સીધું બજાર પૂરું પાડવાનો હતો. કચ્છથી લઈને દક્ષિણ ગુજરાત સુધીના કસબીઓએ પોતાની કૃતિઓ આ મેળામાં રજૂ કરી હતી. કુલ 100થી વધુ સ્ટોલ્સમાં સજ્જ આ મેળામાં રૂ. 1.65 કરોડથી વધુનું વેચાણ નોંધાયું છે, જે દર્શાવે છે કે પરંપરાગત કલાનું મૂલ્ય આજે પણ એટલું જ અકબંધ છે. આ વેચાણથી કારીગરોનો આત્મવિશ્વાસ વધ્યો છે અને તેમની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવાની દિશામાં એક સબળ પગલું સાબિત થયું છે. રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય પુરસ્કાર વિજેતા કારીગરોની ઉપસ્થિતિએ મેળાની શોભા વધારી હતી, જ્યાં ગ્રાહકોને એક જ સ્થળેથી કચ્છી ભરતકામ, અજરખ બ્લૉક પ્રિન્ટ, બાંધણી અને પરંપરાગત શાલ જેવી અનેકવિધ વસ્તુઓ ખરીદવાની તક મળી હતી.

પરંપરા અને આધુનિકતાનો સંગમ
મેળામાં કચ્છ ક્રાફ્ટ ગૅલેરી ખાસ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની રહી હતી. લુપ્તપ્રાય થતી જતી કલાઓને જીવંત રાખવા માટે કારીગરો દ્વારા કરવામાં આવેલી જહેમત રંગ લાવી હતી. મૈસુરુના નાગરિકોએ ગુજરાતની આ વારસાગત કલાને ખૂબ જ ઉત્સાહપૂર્વક વધાવી હતી. માત્ર ખરીદી જ નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ આ મેળો જ્ઞાનનો ભંડાર બની રહ્યો હતો. લગભગ 1,200થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ મેળાની મુલાકાત લઈને કલાના વિવિધ પાસાઓ સમજ્યા હતા. ખાસ કરીને 50 જેટલા મુક-બધિર વિદ્યાર્થીઓને મેળામાં ભાગ લેનાર મુક-બધિર કારીગરો દ્વારા જ હસ્તકલાની તાલીમ આપવામાં આવી હતી, જે આ આયોજનનું સૌથી ભાવુક અને પ્રેરણાદાયી પાસું રહ્યું હતું. એકબીજાની ભાષા સમજ્યા વગર માત્ર કલાના માધ્યમથી સંવાદ સાધવાનો આ પ્રયાસ ખૂબ જ પ્રશંસનીય રહ્યો હતો.

સાંસ્કૃતિક ઉત્સવનો રંગ
હસ્તકલાના વેચાણ ઉપરાંત આ ઉત્સવ ગુજરાતની જીવંત સંસ્કૃતિનું પ્રતીક બન્યો હતો. ગુજરાત સરકારના રમતગમત, યુવા અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ વિભાગના સહયોગથી યોજાયેલા કાર્યક્રમોમાં મૈસુરની ધરતી પર રાસ, ગરબા અને ટીપણી નૃત્યના સુર રેલાયા હતા. પરંપરાગત ગુજરાતી પહેરવેશ અને વાદ્યોના તાલે મૈસુરવાસીઓ પણ ઝૂમી ઉઠ્યા હતા, જેનાથી એક અદ્ભુત સાંસ્કૃતિક મિલનનું વાતાવરણ સર્જાયું હતું. આ ઉત્સવની ભવ્ય સફળતા પાછળ કુટીર અને ગ્રામોદ્યોગ વિભાગના અગ્ર સચિવ તથા કમિશનર અને ઇન્ડેક્ષ્ટ-સીના ચૅરમેન શ્રી મોહમ્મદ શાહિદ અને ઇન્ડેક્ષ્ટ-સીના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ડૉ. સંજય જોષીના માર્ગદર્શનનું મહત્વનું યોગદાન રહ્યું છે. આમ, સતત 10મા વર્ષે પણ આ ઉત્સવે પોતાની લોકપ્રિયતા અકબંધ રાખીને ગુજરાતની કળાને દેશના ખૂણે ખૂણે પહોંચાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.