National: ભારતીય માનક સમય માટે ‘વ્હાઇટ રેબિટ’ ટેકનોલોજી આધારિત નેટવર્ક શરૂ, વિદેશી GPS પરની નિર્ભરતાનો આવશે અંત

કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં સચોટ સમય નિર્ધારણ માટે અત્યાધુનિક ‘વ્હાઇટ રેબિટ’ (White Rabbit) ટેકનોલોજી પર આધારિત ડેમોન્સ્ટ્રેશન નેટવર્ક લોન્ચ કર્યું છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 'એક રાષ્ટ્ર, એક સમય' (One Nation, One Time) ના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે વિકસાવવામાં આવેલું આ નેટવર્ક સમગ્ર દેશમાં નેનોસેકન્ડ કરતાં પણ ઓછા સમયની સચોટતા સાથે ચોક્કસ સમય દર્શાવશે.

આ સ્વદેશી પ્રણાલીના કારણે હવે ફાઇનાન્સ, ટેલિકોમ્યુનિકેશન અને સંરક્ષણ (Defence) જેવા વ્યૂહાત્મક અને મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે વિદેશી જીપીએસ (GPS) સિસ્ટમ પરની નિર્ભરતા સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જશે.

શું છે ‘વ્હાઇટ રેબિટ’ ટેકનોલોજી?

વ્હાઇટ રેબિટ એ અત્યંત અદ્યતન સિંક્રોનાઇઝેશન ટેકનોલોજી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હજારો ઉપકરણો (Devices) વચ્ચે એક નેનોસેકન્ડથી પણ ઓછા સમયનો સચોટ તાલમેલ સ્થાપિત કરવાનો છે.

પ્રોજેક્ટ બેકગ્રાઉન્ડ: આ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ ગ્રાહક બાબતોના વિભાગ, CSIR-નેશનલ ફિઝિકલ લેબોરેટરી (NPL) અને ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ની સંયુક્ત પહેલ છે. કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ બેંગલુરુ સ્થિત રીઝનલ રેફરન્સ સ્ટાન્ડર્ડ લેબોરેટરી (RRSL) ખાતે આ નેટવર્કનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.

મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન

આ સિસ્ટમ પ્રિસિઝન ટાઇમ પ્રોટોકોલ આધારિત ‘વ્હાઇટ રેબિટ’ ટેકનોલોજી દ્વારા ભારતીય માનક સમય (IST) નો પ્રસાર કરે છે, જે રાષ્ટ્રીય સમય નિર્ધારણ સંસ્થા UTC (NPLI) સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી છે.

આ ટેકનોલોજી નીચેના ક્ષેત્રોમાં અત્યંત સચોટ સમય સંકલન (Time Synchronization) પ્રદાન કરશે:

• બેંકિંગ અને ફાયનાન્સ: શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ સેકન્ડના કરોડોમાં ભાગની સચોટતા પર કામ કરે છે, જ્યાં આ ટેકનોલોજી છેતરપિંડી અટકાવશે.

• ટેલિકોમ્યુનિકેશન: 5G અને આગામી નેટવર્ક કનેક્ટિવિટીને વધુ મજબૂત અને ઝડપી બનાવશે.

• પાવર ગ્રીડ અને ટ્રાન્સપોર્ટ: વીજ પુરવઠાનું સંતુલન જાળવવા અને હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનોના સંચાલનમાં મદદરૂપ થશે.

• ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને સંરક્ષણ: સાયબર સુરક્ષા અને સેનાના સંચાર પ્રણાલીને સુરક્ષિત બનાવશે.

સુરક્ષિત સમય પ્રસારણનું સફળ પરીક્ષણ

મંત્રાલયે માહિતી આપી છે કે, CSIR-NPL ની સાથે મળીને ગ્રાહક બાબતોના વિભાગ, સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI), નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અને સરકારી ટેલિકોમ કંપની BSNL દ્વારા બેંગલુરુ લેબોરેટરી અને NSE ના ચેન્નાઈ યુનિટ વચ્ચે સુરક્ષિત સમય પ્રસારણનું સફળ વેરિફિકેશન ટેસ્ટિંગ (પરીક્ષણ) પૂર્ણ કરી લેવામાં આવ્યું છે.

આ અગાઉ, કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ સરકારની "એક દેશ, એક સમય" પહેલ અંતર્ગત ચાલી રહેલા 'ભારતીય માનક સમય પ્રસાર પ્રોજેક્ટ' ની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવા માટે ઇસરો (ISRO) ના બેંગલુરુ સ્થિત હેડક્વાર્ટરની મુલાકાત પણ લીધી હતી. આ ટેકનોલોજી ભારતની આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મોટું ઐતિહાસિક કદમ સાબિત થશે.