National: તેલંગાણા હાઈકોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: પ્રથમ ડિલિવરીમાં જોડિયા બાળકો હોય, તો પણ બીજી પ્રેગ્નન્સીમાં મળશે મેટરનિટી લીવ

તેલંગાણા હાઈકોર્ટે વર્કિંગ વુમન (નોકરી કરતી મહિલાઓ) ના પક્ષમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, કોઈ પણ મહિલા સરકારી કર્મચારીને તેની બીજી પ્રેગ્નન્સી માટે પ્રસૂતિ રજા (Maternity Leave) આપવાનો માત્ર એટલા માટે ઇનકાર ન કરી શકાય કે તેણીને પ્રથમ પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન જોડિયા (Twins) બાળકો જન્મ્યા હતા.

શું હતો સમગ્ર વિવાદ?

આ મામલો મંચેરિયલ જિલ્લાની એક સરકારી ગર્લ્સ કોલેજ સાથે જોડાયેલો છે. કોલેજમાં જુનિયર ઈંગ્લિશ લેક્ચરર તરીકે ફરજ બજાવતા જાડી સ્વરૂપ રાનીને વર્ષ ૨૦૨૩ માં પ્રથમ ડિલિવરી દરમિયાન જોડિયા બાળકો આવ્યા હતા. ત્યારબાદ એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં તેમણે ત્રીજા બાળકને જન્મ આપ્યો અને ૧૮૦ દિવસની મેટરનિટી લીવ માટે અરજી કરી.

પરંતુ કોલેજ પ્રશાસને સરકારી નિયમોનો હવાલો આપીને તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. પ્રશાસનની દલીલ હતી કે મહિલાને ઓલરેડી બે જીવિત બાળકો છે, તેથી 'ટુ-ચાઈલ્ડ પોલિસી' (બે બાળકોના નિયમ) મુજબ તેઓ ત્રીજા બાળક માટે પ્રસૂતિ રજા મેળવવા હકદાર નથી.

બાયોલોજિકલ ઘટના પર કોઈનો નિયંત્રણ નથી

આ અન્યાયી નિર્ણય વિરુદ્ધ મહિલાએ હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા. મહિલાના વકીલ ગટ્ટુ વિનય કુમારે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે પ્રથમ ડિલિવરીમાં જોડિયા બાળકોનો જન્મ થવો એ સંપૂર્ણપણે એક કુદરતી અને જૈવિક (Biological) ઘટના હતી, જેના પર કોઈ માણસનો કાબૂ હોતો નથી. આ સંજોગોમાં બીજી પ્રેગ્નન્સી વખતે પ્રસૂતિ રજાના લાભો ન આપવા એ મહિલાના મૌલિક અધિકારોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન છે.

બીજી તરફ, સરકારી સોસાયટીના વકીલે દલીલ કરી હતી કે નિયમો મુજબ મેટરનિટી લીવ માત્ર એવા કર્મચારીઓને જ મળી શકે જેમને બેથી ઓછા જીવિત બાળકો હોય. જો નિયમથી વધારે લાભ આપવામાં આવે તો સરકાર પર નાણાકીય બોજ વધશે.

હાઈકોર્ટે સરકારના કડક વલણને ફગાવ્યું

જસ્ટિસ કે. સરથની પીઠનો મહત્વનો નિર્ણય: હાઈકોર્ટે સરકારી તંત્રના આ કડક અને અમાનવીય વલણને સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યું હતું. જસ્ટિસે જણાવ્યું કે, આ વિવાદ માત્ર કાયદાના શબ્દોને વળગી રહેવાનો નથી, પરંતુ તે નિયમ પાછળની માનવીય સંવેદનાને સમજવાનો છે. જો આપણે નિયમોનું માત્ર શાબ્દિક અર્થઘટન કરીશું, તો મેટરનિટી લીવ આપવાનો અસલ કલ્યાણકારી હેતુ જ નાશ પામશે.

કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે અરજદાર મહિલા ૧૪ એપ્રિલથી ૧૮૦ દિવસની સંપૂર્ણ પ્રસૂતિ રજા મેળવવા માટે કાયદેસર રીતે હકદાર છે. આ સાથે જ સત્તાધીશોને આદેશ અપાયો છે કે રજાના ગાળા દરમિયાન મહિલા કર્મચારીને પૂરેપૂરો પગાર અને તમામ ભથ્થાં ચૂકવવામાં આવે.