National: ભારતમાં દત્તક લેવાના કિસ્સામાં ઐતિહાસિક ઉછાળો, છેલ્લા એક વર્ષમાં ૫૦૦૦થી વધુ બાળકોને મળ્યો નવો પરિવાર

ભારતમાં બાળ દત્તક પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા એક ખૂબ જ સકારાત્મક અને રાહત આપનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) ના આંકડા અનુસાર, એપ્રિલ ૨૦૨૫ થી માર્ચ ૨૦૨૬ દરમિયાન દેશમાં કુલ ૫૦૨૨ બાળકોને દત્તક લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા એક દાયકામાં આ આંકડો સૌથી વધુ છે.

CARA ના ડેટા અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન દેશમાં દત્તક લેવાયેલા ૫૦૨૨ બાળકોનો આંકડો અગાઉના વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ ના ૪૫૧૫ બાળકો કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ ૫૦૨૨ બાળકોમાંથી ૪૬૦૩ બાળકોને દેશમાં જ (ઘરેલું સ્તરે) નવો પરિવાર મળ્યો છે, જ્યારે બાકીના ૪૧૯ બાળકોની આંતરરાષ્ટ્રીય દત્તક પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.

આંકડાઓમાં બાળકીઓ આગળ

આ રિપોર્ટમાં એ વાત પર પણ ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે દત્તક લેવાયેલા બાળકોમાં ૨૭૫૬ બાળકીઓ, ૨૨૬૩ બાળકો અને ૩ 'અન્ય' કેટેગરીના બાળકો સામેલ છે. ગયા વર્ષની સરખામણીએ બાળકીઓને દત્તક લેવાના કિસ્સામાં ૮% નો વધારો નોંધાયો છે.

આ સિવાય દિવ્યાંગ (વિશેષ ક્ષમતા ધરાવતા) બાળકોની વાત કરીએ તો, ગયા વર્ષે આવા ૩૯૨ બાળકોને દત્તક લેવામાં આવ્યા હતા, જે ૨૦૨૪-૨૫ ના ૩૧૩ બાળકોની સરખામણીએ ૨૫% વધુ છે. એટલું જ નહીં, સંબંધીઓ અને સાવકા માતા-પિતા દ્વારા દત્તક લેવાની શ્રેણીમાં ૫૦% નો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે, જે ૮૨૦ થી વધીને ૧૨૩૧ થયો છે.

શા માટે થયો આ રેકોર્ડ વધારો?

આ સફળતા પાછળના કારણો સમજીએ તો, આશરે ૨૬,૦૦૦ લોકો વેટિંગ લિસ્ટમાં હોવા છતાં અને ૦-૨ વર્ષના નાના બાળકોની મર્યાદિત સંખ્યા હોવા છતાં આ સિદ્ધિ હાંસલ થઈ છે.

CARA ના સીઈઓ ભવાના સક્ષેનાના જણાવ્યા અનુસાર, આનું મુખ્ય કારણ CARA ના 'આઈડેન્ટિફિકેશન સેલ' દ્વારા સ્પેશિયલાઈઝ્ડ એડોપ્શન એજન્સીઓ (SAAs) અને ચાઈલ્ડ વેલફેર કમિટીઓ સાથે મળીને કરાયેલું કામ છે. જેનાથી સંસ્થાઓમાં રહેલા પાત્ર બાળકોને વિના વિલંબે કાનૂની રીતે દત્તક લેવા માટે મુક્ત જાહેર કરી શકાયા.

આ સિવાય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે છેલ્લા એક વર્ષમાં ૧૧૮ નવી ચાઈલ્ડ વેલફેર કમિટીઓ બનાવવામાં આવી અને ૫૨ નવી સ્પેશિયલ એજન્સીઓ રજીસ્ટર કરવામાં આવી છે. જુલાઈ ૨૦૨૪ થી અત્યાર સુધીમાં કુલ ૨૬૬ નવી SAAs એક્ટિવ કરવામાં આવી છે.

જાગૃતિ પણ બની મોટું કારણ

CARA દ્વારા પ્રાદેશિક બેઠકો અને કાઉન્સેલિંગ દ્વારા લોકોને વિશેષ જરૂરિયાતવાળા બાળકોને અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેની સકારાત્મક અસર હવે જોવા મળી રહી છે.

જોકે, ભવિષ્યના પડકારોની વાત કરીએ તો, આજે પણ નવજાત બાળકો માટે માતા-પિતાને સરેરાશ ૩ વર્ષ સુધી રાહ જોવી પડે છે. એ પણ નોંધનીય છે કે એડોપ્શન પુલમાં ઉપલબ્ધ કુલ બાળકોમાંથી ૮૦% બાળકો વિશેષ જરૂરિયાતો ધરાવતા છે. છતાં, સમાજની માનસિકતામાં આવી રહેલા બદલાવ અને સરકારી પ્રયાસોના કારણે હવે વધુને વધુ અનાથ બાળકોને સુરક્ષિત ઘર મળી રહ્યું છે.