National: ગુજરાતમાં 1.15 કરોડ વિદ્યાર્થીઓ હોવા છતાં 12મા ધોરણ સુધી પહોંચતા 45% બાળકો છોડી દે છે શાળા, રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો

કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના યુડાઇસ પ્લસ (UDISE+) રિપોર્ટમાં ગુજરાતના શાળાકીય શિક્ષણને લઈને કેટલાક ચિંતાજનક આંકડા સામે આવ્યા છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, રાજ્યની ૫૩,૪૨૫ શાળાઓમાં ૧.૧૫ કરોડ વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે, પરંતુ ધોરણ ૧૨ સુધી માત્ર ૫૪.૫% બાળકો જ પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી શકે છે. આનો અર્થ એ થયો કે અંદાજે ૪૫.૫% વિદ્યાર્થીઓ અધવચ્ચેથી જ શાળા છોડી દે છે (ડ્રોપ-આઉટ થાય છે).

છોકરીઓનું પ્રદર્શન બહેતર

શાળામાં ટકી રહેવાના (રિટેન્શન) મામલામાં ગુજરાતની સરેરાશ (૫૪.૫%) રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (૫૧.૯%) કરતાં થોડી સારી છે. જેમાં છોકરાઓનો રિટેન્શન રેટ ૫૩% અને છોકરીઓનો ૫૬.૨% છે, જે દર્શાવે છે કે છોકરાઓ કરતાં છોકરીઓ વધુ અભ્યાસ પૂર્ણ કરે છે.

રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે શરૂઆતના પ્રાથમિક શિક્ષણમાં ૧૦૦% બાળકો શાળામાં ટકી રહે છે, પરંતુ મિડલ સ્કૂલ (ધોરણ ૬ થી ૮)માં આ આંકડો ઘટીને ૯૦.૪% થઈ જાય છે. સૌથી મોટો ઘટાડો માધ્યમિક સ્તરે (હાઈસ્કૂલ) જોવા મળે છે. ગુજરાતમાં માધ્યમિક સ્તરે ડ્રોપ-આઉટ રેટ ૧૨.૫% છે, જે ૭%ની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ઘણો વધારે છે.

શિક્ષકોની અછત અને વિદ્યાર્થી વિનાની શાળાઓ

ગુજરાતમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થાના અન્ય મહત્વના આંકડા નીચે મુજબ છે:

• વિદ્યાર્થી-શિક્ષક રેશિયો: ગુજરાતમાં સરેરાશ દર ૨૯ વિદ્યાર્થીઓ પર એક શિક્ષક (૨૯:૧) છે, જ્યારે રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ આંકડો ૨૪ વિદ્યાર્થીઓ પર એક શિક્ષકનો છે.

• શૂન્ય વિદ્યાર્થીવાળી શાળાઓ: રાજ્યમાં ૫૮ શાળાઓ એવી છે જ્યાં એક પણ વિદ્યાર્થી નથી, તેમ છતાં ત્યાં ૭૪ શિક્ષકો ફરજ બજાવી રહ્યા છે.

• એક જ શિક્ષકના ભરોસે શાળા: ગુજરાતની ૨,૩૩૫ શાળાઓ માત્ર એક જ શિક્ષકના ભરોસે ચાલી રહી છે, જેમાં કુલ ૮૦,૦૫૩ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.

• શરૂઆતના વર્ષોમાં બાળકોને શાળામાં લાવવામાં સફળતા મળે છે, પરંતુ માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક સુધી પહોંચતા અડધાથી વધુ બાળકો શિક્ષણ છોડી દે છે, જે રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગ માટે મોટો પડકાર છે.