Lifestyle: ક્યારેય વિચાર્યું છે કે પ્લેનની બારીઓ ગોળ જ કેમ હોય છે? 99% લોકો નથી જાણતા આ પાછળનું લોજિક

આપણે જ્યારે પણ ટ્રેન કે ફ્લાઇટમાં મુસાફરી કરીએ છીએ ત્યારે મોટાભાગે વિન્ડો સીટ પસંદ કરવાનો આગ્રહ રાખીએ છીએ. ટ્રેન કે કારની બારીઓ સામાન્ય રીતે ચોરસ કે લંબચોરસ આકારની હોય છે, જ્યારે પ્લેનની બારીઓ ધાર વગરની ઓવલ (ગોળ) આકારની હોય છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમામ એરોપ્લેનની બારીઓ આવી જ કેમ હોય છે? તેની પાછળનું વિજ્ઞાન અને રસપ્રદ ઈતિહાસ જાણવા જેવો છે.

ગોળ બારીઓ પાછળનું મુખ્ય કારણ: મુસાફરોની સુરક્ષા

પ્લેનની બારીઓ સંપૂર્ણ ગોળ નથી હોતી, પરંતુ તેના ખૂણા ગોળાકાર (ઓવલ) હોય છે. આની પાછળનું મૂળ કારણ મુસાફરોની સુરક્ષા છે. ચોરસ બારીઓ હવાનું ભારે દબાણ સહન કરવામાં સક્ષમ નથી હોતી, જ્યારે ગોળાકાર બારીઓ દબાણને સરળતાથી વહેંચી દે છે.

જ્યારે વિમાન ઊંચાઈ પર ઊડે છે, ત્યારે બહાર હવાનું દબાણ જમીન કરતાં ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે. મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બર્સ સરળતાથી શ્વાસ લઈ શકે તે માટે પ્લેનની અંદર કૃત્રિમ રીતે હવાનું દબાણ બનાવવામાં આવે છે, જેને 'કેબિન પ્રેશરાઈઝેશન' (Cabin Pressurization) કહેવામાં આવે છે. ઉડાન દરમિયાન પ્લેનનું માળખું સહેજ વિસ્તરે છે અને સંકોચાય છે, તેથી બારીઓની ડિઝાઈન વળાંકવાળી રાખવામાં આવે છે.

સમજો આ પાછળનું વિજ્ઞાન (Science)

વિજ્ઞાન અનુસાર, ફ્લાઇટની બારીઓના ખૂણા પર સૌથી વધુ પ્રેશર પડે છે. જો બારીઓ ચોરસ બનાવવામાં આવે તો હવાના દબાણને કારણે તેના ચારેય તીક્ષ્ણ ખૂણાઓ પર તિરાડો પડી શકે છે અને બારીઓ તૂટવાનું મોટું જોખમ ઊભું થાય છે. આ જોખમ ટાળવા માટે અને હવાના દબાણને ચારેય તરફ સરખી રીતે વહેંચવા માટે ઓવલ ડિઝાઈન પસંદ કરવામાં આવી છે.

૧૯૫૦ પહેલાં ચોરસ બારીઓ બનતી હતી

વર્ષ ૧૯૫૦ પહેલાં ફ્લાઇટમાં ચોરસ બારીઓ જ રાખવામાં આવતી હતી. ૧૯૫૦માં જ્યારે વિશ્વનું પ્રથમ કોમર્શિયલ જેટ વિમાન 'De Havilland Comet' લોન્ચ થયું ત્યારે તેમાં ચોરસ બારીઓ હતી. પરંતુ તે સમયે કેટલાક રહસ્યમય વિમાન અકસ્માતો સર્જાયા.

તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે અકસ્માતોનું મુખ્ય કારણ ચોરસ બારીઓના અણીદાર ખૂણાઓ હતા, જ્યાંથી ભારે દબાણને કારણે પ્લેનની બોડી તૂટી જતી હતી. આ ઘટનાઓ પછી બારીઓની ડિઝાઈન બદલીને ગોળાકાર કરી દેવામાં આવી. આ સિવાય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્લેનની દરેક બારીમાં એક નહીં પરંતુ ત્રણ લેયર (પડ) રાખવામાં આવે છે.