Lifestyle: હવે બનશે વધુ બહેતર વેક્સિન! વૈજ્ઞાનિકોએ સમજ્યું ઇન્ફ્લુએન્ઝા Aનું ખતરનાક 'કંટ્રોલ મિકેનિઝમ'

ઇન્ફ્લુએન્ઝા A એ વાયરલ શ્વાસ સંબંધિત બીમારી છે જે ખૂબ જ ઝડપથી ફેલે છે. આ ફ્લૂ સીધો આપણા શ્વસનતંત્ર પર હુમલો કરે છે અને ગળા, નાક તેમજ ફેફસાંને નુકસાન પહોંચાડે છે. હવામાન બદલાવાની સાથે, ખાસ કરીને ચોમાસાની ઋતુમાં થતા ફ્લૂમાં સૌથી વધુ કેસ ઇન્ફ્લુએન્ઝા Aના જ જોવા મળે છે. તેને લઈને તાજેતરમાં એક સ્ટડી સામે આવી છે, જેમાં ફ્લૂ વાયરસ માનવ કોષોને (Cells) કેવી રીતે પોતાના નિયંત્રણમાં લે છે તે અંગે સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે. ચાલો જાણીએ આ નવો અભ્યાસ શું કહે છે.

રોગચાળો ફેલાવી શકે છે આ વાયરસ

ઇન્ફ્લુએન્ઝા A (ફ્લૂ) એક એવો વાયરસ છે જે અત્યંત ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. આંકડાઓનું માનીએ તો, આ ઇન્ફેક્શન દર વર્ષે વિશ્વભરમાં ૬,૫૦,૦૦૦ લોકોના મોતનું કારણ બને છે અને લગભગ ૩૦ થી ૫૦ લાખ લોકોને ગંભીર રીતે બીમાર કરે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ વાયરસ ભૂતકાળમાં પણ અનેક મહામારીઓ માટે જવાબદાર રહ્યો છે, જેમાં ૧૯૧૮નો સ્પેનિશ ફ્લૂ પણ સામેલ છે. આવી સ્થિતિમાં, આ વાયરસ માનવ કોષો પર કેવી રીતે કબજો જમાવે છે તે શોધવામાં વૈજ્ઞાનિકો સફળ રહ્યા છે.

કોષોના પ્રોટીનને કરે છે કંટ્રોલ

સંશોધનમાં સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે ફ્લૂ વાયરસ માનવ કોષોની અંદર પહોંચીને સૌથી પહેલાં તેમના પ્રોટીન અને અંદરના માળખાને પોતાના નિયંત્રણમાં લઈ લે છે. તે કોષના કેન્દ્રક (Nucleus) માં હાજર 'પેરાસ્પેકલ્સ'ને ઓગાળીને RNA-બાઈન્ડિંગ પ્રોટીનને મુક્ત કરે છે. પરિણામે, તે પોતાની સંખ્યા ઝડપથી વધારવા લાગે છે. આ અભ્યાસ જર્નલ 'ધ નેચર માઇક્રોબાયોલોજી'માં પ્રકાશિત થયો છે.

દવાઓ અને વેક્સિન બનાવવામાં થશે મદદરૂપ

ઇન્ફ્લુએન્ઝા A પર કરવામાં આવેલું આ સંશોધન ભવિષ્યમાં વધુ સારી ફ્લૂની દવાઓ અને વેક્સિનના વિકાસમાં ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને નવી તકનીકનો ઉપયોગ કરીને વૈજ્ઞાનિકોએ જાણકારી મેળવી છે કે વાયરસ અને કોષોના પ્રોટીન એકબીજા સાથે કેવી રીતે જોડાય છે અને વાયરસ તેને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરે છે.

કોષો પર નિયંત્રણ મેળવવાની રીતો

આ અભ્યાસમાં એ વાત સામે આવી છે કે ઇન્ફ્લુએન્ઝા A કોષો પર બે રીતોથી નિયંત્રણ મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે. સંશોધકોએ તપાસમાં જાણ્યું કે વાયરલ સરફેસ પ્રોટીન 'હેમાગ્લુટિનિન' (Hemagglutinin) કોષના પરિવહન અને પ્રોસેસિંગ તંત્રમાંથી કેવી રીતે પસાર થાય છે, જેનાથી એવા પ્રોટીનની જાણકારી મળી જે સંક્રમણ દરમિયાન પ્રોટીનમાં ફેરફાર કરવામાં વાયરસને મદદ કરે છે.