Lifestyle: ન સોનું, ન ઓઇલ… પક્ષીઓની અગાડી વેચીને અમીર બન્યો હતો આ દેશ, પછી કેવી રીતે આ જ સંપત્તિ બની બરબાદીનું કારણ?

દુનિયામાં અનેક એવા દેશો છે જે પોતાની વિશાળ વસ્તી કે ક્ષેત્રફળ માટે જાણીતા છે. પરંતુ પેસિફિક મહાસાગરમાં નાઉરુ (Nauru) નામનો એક એવો ટાપુ દેશ છે, જેનું ક્ષેત્રફળ માત્ર ૨૧ ચોરસ કિલોમીટર છે. એક સમયે આ નાનકડો દેશ સોના કે તેલના બળે નહીં, પરંતુ પક્ષીઓની અગાડી (મળ) વેચીને દુનિયાના સૌથી અમીર દેશોની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયો હતો.

ખજાનો સાબિત થઈ પક્ષીઓની અગાડી

હજારો વર્ષો સુધી આ ટાપુ પર દરિયાઈ પક્ષીઓ વસવાટ કરતા હતા, જેના કારણે ત્યાં વિપુલ પ્રમાણમાં પક્ષીઓનું મળ એકઠું થયું હતું. સમય જતાં આ મળ જમીન નીચે દબાઈને અત્યંત કિંમતી 'ફોસ્ફેટ' (Phosphate) માં ફેરવાઈ ગયું. ખેતીમાં કુદરતી ખાતર તરીકે ફોસ્ફેટની વિશ્વભરમાં ભારે માંગ હતી. ૧૯૭૦ના દાયકામાં આઝાદી મળ્યા બાદ નાઉરુએ આ ફોસ્ફેટનું ઉત્ખનન અને નિકાસ શરૂ કરી, જેનાથી દેશમાં પૈસાનો વરસાદ થવા લાગ્યો.

રાતોરાત અમીર બન્યા લોકો

અતિશય ઓછી વસ્તી અને અધધ આવકના કારણે નાઉરુના નાગરિકો રાતોરાત વિશ્વના સૌથી ધનિક લોકોમાં ગણાવા લાગ્યા. સરકારે આ કમાણીથી વિદેશોમાં મિલકતો ખરીદી અને ભવિષ્ય માટે ભંડોળ એકઠું કર્યું. એવું લાગી રહ્યું હતું કે આ નાનકડા ટાપુનું ભવિષ્ય કાયમ માટે સુરક્ષિત થઈ ગયું છે.

કુદરતી સંપત્તિ અને ખોટા નિર્ણયોએ કરી બરબાદી

આ અમીરી લાંબો સમય ટકી શકી નહીં. ટાપુ પર ફોસ્ફેટના ભંડાર મર્યાદિત હતા. અંધાધૂંધ ખોદકામથી પર્યાવરણને ભારે નુકસાન થયું, જેનાથી એક સમયે લીલોછમ રહેતો ટાપુ બંજર ખડકોમાં ફેરવાઈ ગયો. આ ઉપરાંત, આર્થિક સંકટથી બચવા સરકારે અવિચારી રોકાણો કર્યા—જેમ કે લંડનમાં એક સુપરફ્લોપ થિયેટર શોમાં રોકાણ કરવું. ખોટા નિર્ણયો અને ભ્રષ્ટાચારના કારણે ૨૦૦૦ના દાયકા સુધીમાં આખો દેશ દેવામાં ડૂબી ગયો.

જમીન બાદ હવે સમુદ્ર બન્યો આશરો

જમીન પરના સંસાધનો પૂરા થયા પછી નાઉરુએ સમુદ્ર તરફ નજર દોડાવી છે. તેના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં ટ્યૂના (Tuna) માછલીઓનો મોટો જથ્થો છે. હાલમાં આ દેશ વિદેશી કંપનીઓને માછલી પકડવાના લાયસન્સ વેચીને પોતાની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.