Lifestyle: ગર્ભાવસ્થામાં થાક અને ચક્કરને હળવાશથી ન લો! બાળકના જીવન માટે જોખમી બની શકે છે લોહીની ઉણપ

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આયર્નની ઉણપથી થતો એનીમિયા (એનિમિયા) એક એવી ગંભીર સ્થિતિ છે, જેમાં શરીરમાં પર્યાપ્ત માત્રામાં લાલ રક્તકણો રહેતા નથી. આપણું શરીર હિમોગ્લોબિન બનાવવા માટે આયર્નનો ઉપયોગ કરે છે, જે લાલ રક્તકણોમાં રહેલું પ્રોટીન છે અને શરીરના વિવિધ અંગો સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવાનું કામ કરે છે.

સર ગંગારાણ હોસ્પિટલ (નવી દિલ્હી) ના ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડૉ. માલા શ્રીવાસ્તવ જણાવે છે કે, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરમાં લોહીનું પ્રમાણ અને આયર્નની માંગ બંને વધી જાય છે. શરીર ગર્ભસ્થ શિશુ સુધી ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે વધુ લોહી બનાવે છે. આવામાં જો શરીરમાં આયર્નનો પૂરતો સ્ટોર ન હોય, તો તે માતા અને ગર્ભસ્થ શિશુ બંને માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

કિશોરાવસ્થાથી જ રાખો ધ્યાન

કિશોરીઓમાં માસિક ધર્મ અને પોષણની ઉણપના કારણે એનિમિયા થવાનું જોખમ વધુ રહે છે, જે તેમના શારીરિક અને માનસિક વિકાસને અવરોધે છે. આગળ જતાં તે તંદુરસ્ત માતા બનવામાં પણ અવરોધરૂપ બને છે. 'એનિમિયા મુક્ત ભારત' રણનીતિ હેઠળ ૧૦ થી ૧૯ વર્ષની કિશોરીઓને અઠવાડિયામાં એકવાર આયર્ન અને ફોલિક એસિડની ગોળી લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ૧૨ વર્ષની ઉંમરથી જ બાળકીઓનું હિમોગ્લોબિન લેવલ ૧૨ જળવાઈ રહે તેવો લક્ષ્યાંક રાખવો જોઈએ.

ગર્ભાવસ્થામાં એનિમિયાના મુખ્ય લક્ષણો

• અતિશય થાક અને નબળાઈ અનુભવાવી.

• વારંવાર ચક્કર આવવા.

• ત્વચા અને આંખોમાં પીળાશ અથવા ફિક્કાશ દેખાવી.

• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવી અને હૃદયના ધબકારા ઝડપી થવા.

• લો બ્લડ પ્રેશર અને એકાગ્રતાનો અભાવ.

એનિમિયાથી બચવાના ઉપાયો

• આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ: તબીબી સલાહ મુજબ આયર્ન અને ફોલિક એસિડની ગોળીઓનું નિયમિત સેવન કરો.

• પોષક આહાર: લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, કઠોળ, અનાજ અને સુકા મેવા ખોરાકમાં સામેલ કરો.

• વિટામિન-સી: આયર્નનું શરીરમાં યોગ્ય શોષણ થાય તે માટે સંતરા, ટામેટાં અને સ્ટ્રોબેરી જેવા વિટામિન-સીથી ભરપૂર ખોરાક લો.

• કેલ્શિયમથી અંતર: આયર્ન સપ્લીમેન્ટ્સ લેતી વખતે કેલ્શિયમ યુક્ત ખોરાક કે ગોળીઓ સાથે ન લો, કારણ કે કેલ્શિયમ આયર્નના શોષણમાં અવરોધ ઊભો કરે છે.

• લોખંડની કડાઈ: ઘરમાં રસોઈ બનાવતી વખતે લોખંડની કડાઈનો ઉપયોગ કરવો પણ આયર્નની ઉણપ દૂર કરવાનો ઉત્તમ કુદરતી ઉપાય છે.