Lifestyle: માત્ર ચરબી ઘટાડવી પૂરતી નથી, નબળા સ્નાયુઓ પણ છે ડાયાબિટીસનું મોટું કારણ; નવતર સંશોધનમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો

અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે માત્ર વધતું વજન કે શરીરની વધારાની ચરબી જ ટાઇપ ૨ ડાયાબિટીસ (Type 2 Diabetes) નું મુખ્ય કારણ છે. પરંતુ તાજેતરમાં થયેલા એક વૈજ્ઞાનિક સંશોધને આ ધારણાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. ન્યૂ રિસર્ચ અનુસાર, જે લોકોના શરીરમાં ચરબીનું પ્રમાણ વધુ છે અને સ્નાયુઓનું (Muscles) સ્વાસ્થ્ય નબળું છે, તેમનામાં સામાન્ય લોકોની સરખામણીએ ડાયાબિટીસ થવાનું જોખમ સાડા ત્રણ ગણા કરતાં પણ વધુ જોવા મળ્યું છે.

શું છે સાર્કોપેનિક ઓબેસિટી?

મેડિકલ જર્નલ 'ડાયાબિટીસ કેર' માં પ્રકાશિત આ અભ્યાસ અનુસાર, જ્યારે શરીરમાં ચરબીનો ભરાવો વધારે હોય અને તેની સામે હાડપિંજરના સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય કે તેમનું કદ ઘટવા લાગે, ત્યારે તે તબીબી સ્થિતિને 'સાર્કોપેનિક ઓબેસિટી' (Sarcopenic Obesity) કહેવામાં આવે છે.

સંશોધનના આંકડા દર્શાવે છે કે માત્ર મોટાપો ધરાવતા લોકોની સરખામણીએ સાર્કોપેનિક ઓબેસિટી ધરાવતા લોકોમાં ડાયાબિટીસ થવાનું જોખમ ૧૯% વધુ હોય છે. જ્યારે જે લોકોના સ્નાયુઓ માત્ર નબળા છે (પરંતુ મોટાપો નથી), તેમની સરખામણીએ આ જોખમ ૯૧% જેટલું વધારે નોંધાયું છે.

વજન સિવાય સ્નાયુઓની મજબૂતી પણ છે અનિવાર્ય

ઓસ્ટ્રેલિયાની કર્ટિન યુનિવર્સિટીના મુખ્ય સંશોધક ઝોંગયાંગ ગુઆનના જણાવ્યા અનુસાર મોટાભાગના લોકો જાણે છે કે વધારાનું વજન ડાયાબિટીસનું જોખમ વધારે છે, પરંતુ આ સંશોધન સાબિત કરે છે કે સ્નાયુઓનું સ્વાસ્થ્ય પણ આ રોગ સાથે સીધું જોડાયેલું છે. બ્રિટનના 'યુકે બાયોબેંક' ના ૪,૭૯,૬૦૭ લોકો પર ૧૪ વર્ષ સુધી આ સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી આશરે ૩૨,૯૫૦ લોકો સમય જતાં ડાયાબિટીસનો ભોગ બન્યા હતા.

મહિલાઓ અને ૬૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોમાં વધુ જોખમ

વૈજ્ઞાનિકોએ નોંધ્યું છે કે સાર્કોપેનિક ઓબેસિટી ધરાવતા આશરે ૧૫ ટકા લોકોને ૧૦ વર્ષની અંદર જ ટાઇપ ૨ ડાયાબિટીસ થઈ ગયો હતો. આ સમસ્યા ખાસ કરીને મહિલાઓ અને ૬૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વયસ્કોમાં વધુ મજબૂત રીતે જોવા મળી છે.

પ્રોજેક્ટના સિનિયર લીડ પ્રોફેસર મારિયો સિએર્વોએ જણાવ્યું કે, ડાયાબિટીસથી બચવા માટે હવે માત્ર વજન ઉતારવા પર ધ્યાન આપવું પૂરતું નથી. શરીરની ચરબી ઘટાડવાની સાથે-સાથે સ્નાયુઓ મજબૂત બને તેવા વ્યાયામ (જેમ કે સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ) અને પ્રોટીનયુક્ત આહાર લેવો અત્યંત અનિવાર્ય બની ગયો છે.