Lifestyle: પેરેન્ટિંગમાં થોડા 'આળસુ' બનવું પણ જરૂરી, જાણો ક્યારે બાળકની મદદ કરવી અને ક્યારે દૂર રહેવું

શાળાનો પ્રોજેક્ટ હોય કે મિત્રો સાથેનો ઝઘડો, આજકાલ માતા-પિતા બાળકોની નાની-નાની સમસ્યાઓ જાતે જ ઉકેલવા લાગી જાય છે. પરંતુ તમારી આ આદત બાળકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાથી અને આત્મનિર્ભર બનવાથી દૂર કરે છે. પેરેન્ટિંગ ઈન્ફ્લુએન્સર અંબિકા અગ્રવાલ સલાહ આપે છે કે હવે 'લેઝી પેરેન્ટિંગ' (Lazy Parenting) અપનાવવાનો સમય આવી ગયો છે. એટલે કે બાળકના દરેક કામમાં દખલ દેવાને બદલે તેમને જાતે નિર્ણયો લેવા દો અને પોતાની ભૂલોમાંથી શીખવાની તક આપો.

જ્યારે પણ બાળક કોઈ નાની મુશ્કેલીમાં પડે છે અને માતા-પિતા તરત જ તેની ઢાલ બનીને ઊભા રહી જાય છે, તેને મનોવિજ્ઞાનમાં 'રેસ્ક્યૂ પેરેન્ટિંગ' કહેવામાં આવે છે. બાળકને દરેક મુશ્કેલીમાંથી બચાવવાની આ કોશિશ તેને નવી વસ્તુઓ શીખવાથી વંચિત રાખે છે. જે બાળક ક્યારેય નિષ્ફળ થતું નથી, તે ક્યારેય જીતવાનું પણ શીખી શકતું નથી. આત્મવિશ્વાસ માત્ર વખાણ સાંભળવાથી નથી આવતો, પરંતુ મુશ્કેલીઓનો સામનો કરીને બહાર આવવાથી બને છે.

'રેસ્ક્યૂ પેરેન્ટિંગ'ના લક્ષણો કેવી રીતે ઓળખવા?

• જો બાળક નાની મુશ્કેલી આવતાં જ જાતે ઉકેલ શોધવાને બદલે તમારી સામે જુએ છે.

• જો શાળાના પ્રોજેક્ટમાં બાળકના બદલે તમારી મહેનત વધુ દેખાય છે.

• જો મિત્રો વચ્ચેના નાના-મોટા ઝઘડામાં તમને હંમેશા વચ્ચે પડવાની ટેવ હોય.

જો આવું થતું હોય તો તમારે થોભીને વિચારવાની જરૂર છે. શું બાળકને ખરેખર તમારી મદદની જરૂર છે, કે પછી તમને તેને સંઘર્ષ કરતો જોવો મુશ્કેલ લાગી રહ્યો છે?

થોડા 'આળસુ' બનો (Lazy Parenting)

અહીં 'લેઝી પેરેન્ટિંગ'નો અર્થ બેદરકારી બિલકુલ નથી. તેનો અર્થ એ છે કે આપણે માતા-પિતા તરીકે માત્ર એ જ કામ કરવું જે બાળક ખરેખર અત્યારે જાતે કરી શકતું નથી. બાળક જે કામ તેની ઉંમર અને સમજ મુજબ થોડી મહેનત કરીને કરી શકે છે, તે તેને જાતે કરવા દો.

જો શાળાનો પ્રોજેક્ટ હોય તો તેની સામગ્રી ભેગી કરવામાં મદદ કરો, પણ પ્રોજેક્ટ તેને જ બનાવવા દો. મિત્રો સાથે ઝઘડો થાય તો પહેલાં બાળકની વાત સાંભળો અને પૂછો કે તે આ સમસ્યા કેવી રીતે ઉકેલવા માંગે છે. બાળક નિર્ણયો લેતા ત્યારે જ શીખશે જ્યારે તેને તક મળશે.

ક્યારે મદદ કરવી અત્યંત જરૂરી છે?

એવા પણ કેટલાક કિસ્સા છે જ્યાં માતા-પિતાએ તરત જ વચ્ચે પડીને બાળકની મદદ કરવી ફરજિયાત છે:

• જો બાળક બુલિંગ (Bullying)નો શિકાર બની રહ્યું હોય.

• જો તેનું શારીરિક કે માનસિક શોષણ થઈ રહ્યું હોય.

• જો તેની સુરક્ષા ખતરામાં હોય અથવા તે સતત ઉદાસ, ડરેલું કે માનસિક રીતે ભાંગી પડેલું દેખાય.

બાળકને એ વાતનો અહેસાસ હોવો જોઈએ કે તેને દરેક નાની બાબતમાં બચાવવામાં નહીં આવે, પરંતુ જ્યારે વાત તેની સુરક્ષા, સન્માન કે માનસિક સ્વાસ્થ્યની હશે, ત્યારે તેના માતા-પિતા સૌથી પહેલા તેની સાથે ઊભા રહેશે.