Lifestyle: ડેન્ટલ ક્લિનિકના ધક્કામાંથી બચાવશે આયુર્વેદનું ગંડૂષ! જાણો ઓરલ હેલ્થનું આયુર્વેદિક સીક્રેટ

આયુર્વેદ એ જીવનનું વિજ્ઞાન છે, જે આપણને યોગ્ય રહન-સહન અને આહાર-વિહારની પદ્ધતિઓ વિશે જણાવે છે. આયુર્વેદ માત્ર શરીરની તંદુરસ્તી માટે યોગ અને મનની શાંતિ માટે ધ્યાનની જ વાત નથી કરતું, પરંતુ તે દાંત અને મોંની સંભાળ (ઓરલ હાઈજીન) વિશે પણ વિગતવાર માર્ગદર્શન આપે છે. આયુર્વેદમાં મોં અને દાંતની સફાઈની આ પરંપરાગત પ્રક્રિયાને ‘ગંડૂષ’ (Gandusha) કહેવામાં આવે છે.

ગંડૂષ: આયુર્વેદનું ડેન્ટલ હાઈજીન

આજના સમયમાં લોકો ગંડૂષને ‘ઓઈલ પુલિંગ’ (Oil Pulling) તરીકે ઓળખે છે. આ પદ્ધતિ પેઢાં, દાંત અને મોંને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે. આયુર્વેદમાં આ પ્રાચીન પદ્ધતિમાં બે ક્રિયાઓ સામેલ છે:

ગંડૂષ: મોંમાં તેલ ભરીને થોડી મિનિટો સુધી તેને હલાવ્યા વિના રાખી મૂકવું અને પછી બહાર થૂંકી દેવું.

કવલધારણ: મોંમાં તેલ ભરીને તેનાથી કોગળા કરવાની ક્રિયા.

ગંડૂષના ૪ પ્રકારો

આયુર્વેદ અનુસાર શારીરિક દોષોના આધારે ગંડૂષના ચાર પ્રકાર દર્શાવવામાં આવ્યા છે:

• સ્નિગ્ધ: તેલ, ઘી અને ચરબીયુક્ત પદાર્થોથી બનતી આ પદ્ધતિ 'વાત દોષ' ધરાવતા લોકો માટે ઉત્તમ છે.

• શમન: કડવા, તૂરા અને મીઠા પદાર્થોનો ઉપયોગ કરીને કરાતું આ ગંડૂષ 'પિત્ત દોષ' વાળા લોકો માટે ફાયદાકારક છે.

• શોધન: તીખા, ખારા અને ખાટા સ્વાદવાળી જડીબુટ્ટીઓથી કરાતું આ ગંડૂષ 'કફ દોષ' દૂર કરવા માટે અપનાવવામાં આવે છે.

• રોપણ: જો તમે મોંના ચાંદા કે અલ્સરથી પરેશાન હોવ, તો તૂરી અને કડવી જડીબુટ્ટીઓથી બનેલું આ રોપણ ગંડૂષ રાહત આપે છે.

ગંડૂષ (ઓઈલ પુલિંગ) કરવાના અદ્ભુત ફાયદા

• જડબાં અને દાંતને મજબૂતી આપે છે.

• અવાજમાં સ્પષ્ટતા અને શક્તિ લાવે છે.

• ચહેરાને સ્વસ્થ અને આકર્ષક બનાવે છે.

• મોંના હાનિકારક બેક્ટેરિયા ખતમ કરીને દુર્ગંધ દૂર કરે છે.

• મોં અને ગળાનો સુકાપો દૂર કરે છે તેમજ હોઠને ફાટતા અટકાવે છે.

• સ્વાદ પરખવાની ક્ષમતા વધારે છે.

• પેઢાંનો સોજો અને દાંતની સેન્સિટિવિટી (ઝણઝણાટી) ઘટાડે છે.