International: બાંગ્લાદેશને રીઝવવામાં પડ્યા 5 દેશો, ભારતના પડોશમાં 'ગ્રેટ ગેમ', ચીનને રોકવા માટે જાપાનની એન્ટ્રી

બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીના સરકારના ગયા પછી અને તારિક રહમાન સરકારના આવતાની સાથે જ ભારતનો આ પડોશી દેશ મહાસત્તાઓ વચ્ચેનો અખાડો બની રહ્યો છે. ચીન, અમેરિકા અને રશિયા બાદ હવે બાંગ્લાદેશમાં જાપાનની પણ એન્ટ્રી થઈ ગઈ છે. જાપાન હવે તારિક સરકાર સાથે પોતાના સંબંધો મજબૂત કરવા ઈચ્છે છે. જાપાને બાંગ્લાદેશના પીએમ તારિક રહમાનને આગામી બે મહિનામાં ટોક્યો આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે. તારિક રહમાન તાજેતરમાં જ ચીનની મુલાકાતેથી પરત ફર્યા છે જ્યાં તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. બાંગ્લાદેશી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે તેમના દેશ પર વિશ્વની ૫ મોટી સત્તાઓનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે.

જાપાનના બાંગ્લાદેશ સ્થિત રાજદૂત સૈદા શિનિચિએ ૨૮ જૂને વિદેશ મંત્રી ખલીલુર રહમાન સાથે મુલાકાત કરી હતી, જેમાં પીએમ તારિક રહમાનની જાપાન મુલાકાત અંગે ઈચ્છા વ્યક્ત કરાઈ હતી. ત્યારબાદ ૧ જુલાઈએ જાપાનના સંસદીય પ્રતિનિધિમંડળે તારિક રહમાન સાથે મુલાકાત કરીને તેમને ટોક્યો આવવાનું સત્તાવાર આમંત્રણ આપ્યું હતું. જો કે, તારિક રહમાન હજુ સુધી ભારતની મુલાકાતે આવ્યા નથી.

મહાસત્તાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ

બાંગ્લાદેશના રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન પછી હવે જાપાનની મુલાકાત બાંગ્લાદેશની સંતુલિત વિદેશ નીતિની દિશામાં એક મોટું પગલું સાબિત થશે. જાપાનની મુલાકાત દરમિયાન દ્વિપક્ષીય વેપાર, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક આર્થિક ભાગીદારી પર ચર્ચા થશે.

આઝાદી પછીથી જ જાપાને હંમેશા બાંગ્લાદેશને મોટી આર્થિક મદદ કરી છે. બાંગ્લાદેશમાં પ્રથમ મેટ્રો ટ્રેન, પોર્ટ અને ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ બનાવવામાં જાપાને જ મદદ કરી હતી. હાલમાં ચીન અને જાપાન વચ્ચેનો વિવાદ ચરમસીમા પર છે, ત્યારે ચીનના વધતા પ્રભાવને ઘટાડવા માટે જાપાન બાંગ્લાદેશ સાથેના સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે.

ભારતથી 'અંતર' અને ચીનને પ્રાધાન્ય

શેખ હસીના હંમેશા તેમની પ્રથમ વિદેશ મુલાકાત માટે ભારતને પસંદ કરતા હતા. પરંતુ તારિક રહમાને ભારત સાથેના વિવાદોથી બચવા માટે સૌથી પહેલા મલેશિયા અને ત્યાંથી ચીનની મુલાકાત લીધી હતી. બાંગ્લાદેશ અને ચીન વચ્ચે મોંગલા પોર્ટ, તીસ્તા નદી પ્રોજેક્ટ અને ચીન-મ્યાનમાર-બાંગ્લાદેશ કોરિડોરને લઈને કરારો થયા છે. આ ડીલ બાદ હવે ચીનની પહોંચ ભારતના અતિ સંવેદનશીલ 'ચિકન નેક' (સિલીગુડી કોરિડોર) સુધી સરળ થઈ જશે.

વ્યૂહાત્મક રસ: નિષ્ણાતોના મતે બાંગ્લાદેશની ભૌગોલિક સ્થિતિ દુનિયાને આકર્ષી રહી છે. ચીન અહીં બેલ્ટ એન્ડ રોડ પ્રોજેક્ટને વિસ્તારવા માંગે છે. જાપાન મુક્ત હિંદ પ્રશાંત ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે. અમેરિકાની નજર સેન્ટ માર્ટિન આઇલેન્ડ પર છે જેથી તે બંગાળની ખાડીમાં લશ્કરી મથક બનાવી શકે. જ્યારે રશિયા અહીં પરમાણુ ઉર્જા પ્લાન્ટ ચલાવી રહ્યું છે.

ચીન-પાકિસ્તાનની ચાલથી ભારત એલર્ટ

બાંગ્લાદેશમાં ચીન અને પાકિસ્તાનની વધતી જતી પ્રવૃત્તિઓને જોઈને ભારતે સરહદ પર પોતાની તકેદારી વધારી દીધી છે. પાકિસ્તાન કથિત રીતે ઇસ્લામિક કટ્ટરપંથીઓને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે અને પાકિસ્તાની તેમજ બાંગ્લાદેશી સેના વચ્ચે સહયોગ વધી રહ્યો છે. બાંગ્લાદેશ ચીન પાસેથી J-10C ફાઇટર જેટ ખરીદવા જઈ રહ્યું છે. આ જ કારણે ભારતે બાંગ્લાદેશ સરહદ પર ફેન્સિંગ (વાડ) કરવાનું કામ ઝડપી બનાવ્યું છે. પીએમ તારિક રહમાનને ભારત સરકારે ઘણો સમય પહેલા આમંત્રણ આપ્યું હોવા છતાં, તેઓ ભારત આવવા અંગે હજુ પણ મૌન સેવી રહ્યા છે.