International: ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધમાં 'મધ્યસ્થતા'નું ઈનામ? પાકિસ્તાને ટ્રમ્પ પ્રશાસન પાસે માંગ્યા $10 બિલિયન

પાકિસ્તાને ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે કથિત મધ્યસ્થતાની ભૂમિકા ભજવવાના બદલામાં ટ્રમ્પ પ્રશાસન પાસે 10 બિલિયન ડોલર ($10 Billion) ની માંગ કરી છે. પાકિસ્તાને આ રકમ 'કરન્સી સપોર્ટ ફેસિલિટી' (Currency Support Facility) ના રૂપમાં માંગી છે, જેથી તે પોતાના તળિયે પહોંચેલા વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળ (Foreign Exchange Reserve) ને મજબૂત કરી શકે અને આર્થિક સંકટમાં ઘેરાયેલી પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને રાહત આપી શકે. પાકિસ્તાને આ વિનંતી યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કૉટ બેસેન્ટ (Scott Bessent) સમક્ષ મૂકી છે. જોકે, અમેરિકા તરફથી હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું નથી.

અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ અને પાકિસ્તાનની 'ડીલ'

પાકિસ્તાને આ વિનંતી એવા સમયે કરી છે જ્યારે અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે ટ્રમ્પ પ્રશાસનમાં તેની રાજદ્વારી ભૂમિકા વધી છે. પાકિસ્તાનને આશા છે કે તે બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થતા (Mediation) કરવાના બદલામાં અમેરિકા તથા વર્લ્ડ બેંક અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો પાસેથી મોટો આર્થિક લાભ મેળવી શકશે. ઉલ્લેખનીય છે કે થોડા મહિનાઓ પહેલા જ પાકિસ્તાનને IMF તરફથી લોનનો નવો હપ્તો મળ્યો હતો, જેને અમેરિકા તરફથી મળેલી પરોક્ષ મદદ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો હતો.

પાકિસ્તાનને આ મદદથી શું ફાયદો થશે?

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાને યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી પાસેથી બંને દેશોની સરકારો વચ્ચે 'બાયલેટરલ એક્સચેન્જ સ્ટેબિલાઈઝેશન સપોર્ટ ફેસિલિટી' (Bilateral Exchange Stabilization Support Facility) શરૂ કરવા માટે સંપર્ક કર્યો છે, જેનો સમયગાળો ૫ વર્ષ સુધીનો હોઈ શકે છે.

જો આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળી જાય તો:

• પાકિસ્તાન પોતાનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળ વધારી શકશે.

• પાકિસ્તાની રૂપિયા પરનો નાણાકીય દબાણ ઓછો થશે.

• વૈશ્વિક સંસ્થાઓ પરની આર્થિક નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

શું છે અમેરિકાની એક્સચેન્જ સ્ટેબિલાઈઝેશન ફેસિલિટી?

પાકિસ્તાન પર IMF નું ભારે દબાણ અને જનતાનો આક્રોશ

પાકિસ્તાન હાલમાં IMF ના $૭ બિલિયનના બેલઆઉટ પ્રોગ્રામ હેઠળ કામ કરી રહ્યું છે. આ કડક શરતોના કારણે પાકિસ્તાની સરકારે કરવેરા (Taxes) માં વધારો કરવો પડ્યો છે અને સરકારી ખર્ચ પર કાપ મૂકવો પડ્યો છે. પરિણામે, દેશમાં મોંઘવારી ચરમસીમાએ પહોંચી છે અને શાહબાઝ શરીફ સરકાર સામે દેશની જનતામાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે. જનતા સરકાર પર આર્થિક નિષ્ફળતા અને મોંઘવારી નિયંત્રિત ન કરી શકવાના ગંભીર આક્ષેપો લગાવી રહી છે.