National: સ્પેસપોર્ટના કામકાજનું ખાનગીકરણ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે IN-SPACe, ₹986 કરોડનો છે પ્રોજેક્ટ

ભારતીય સ્પેસ પ્રમોટર અને રેગ્યુલેટર IN-SPACe એ તમિલનાડુના કુલાસેકરપટ્ટિનમ ખાતે ઈસરો (ISRO) દ્વારા ₹૯૮૬ કરોડના ખર્ચે તૈયાર થઈ રહેલા સ્મોલ સેટેલાઇટ લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સ (SLC) ના ઓપરેશન અને મેનેજમેન્ટને ખાનગી ક્ષેત્રને સોંપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. લગભગ ૨,૨૩૩ એકરમાં ફેલાયેલા આ દેશના બીજા સ્પેસપોર્ટના પ્રારંભિક આયોજન મુજબ, સરકારે જણાવ્યું હતું કે તેના કાર્યરત થયા પછી ખાનગી ક્ષેત્ર તરફથી SSLV અને તેના જેવા અન્ય લોન્ચ વહનોનું લોન્ચિંગ અહીંથી કરવામાં આવશે.

ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી મંગાવવામાં આવ્યા પ્રસ્તાવ

IN-SPACe એ આ દિશામાં એક પગલું આગળ વધારીને ખાનગી કંપનીઓને આ સ્પેસપોર્ટના ઓપરેશન અને મેઈન્ટેનન્સની જવાબદારી લેવા માટે આમંત્રિત કર્યા છે. યોગ્ય ઈન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનરની પસંદગી કરવા માટે IN-SPACe દ્વારા એક્સપ્રેશન ઓફ ઈન્ટરેસ્ટ (EoI) બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. આ કોમ્પ્લેક્સ મુખ્યત્વે નાના રોકેટ લોન્ચ કરવા માટે બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.

પસંદગી પામેલી કંપનીને કામકાજ સરળતાથી ટ્રાન્સફર કરવા માટે ઈસરો જરૂરી ટેકનિકલ માર્ગદર્શન, ઓપરેશનલ સપોર્ટ, ટ્રેનિંગ અને પ્રારંભિક મદદ પૂરી પાડશે. પસંદ કરાયેલ ઓપરેટર લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સના એન્ડ-ટુ-એન્ડ મેનેજમેન્ટ માટે જવાબદાર રહેશે, જેમાં મિશનની તૈયારીઓથી લઈને ઈસરો અને ગ્રાહકો સાથે તાલમેલ સાધવા સુધીની તમામ બાબતો સામેલ છે.

નવા સ્પેસપોર્ટથી શું થશે ફાયદો?

કુલાસેકરપટ્ટિનમ ખાતે બની રહેલું આ નવું સ્પેસપોર્ટ તમિલનાડુના કિનારે થૂથુકુડીથી લગભગ ૫૫ કિમી દૂર આવેલું છે. શ્રીહરિકોટાથી થતા લોન્ચિંગથી વિપરીત, કુલાસેકરપટ્ટિનમથી રોકેટ સીધા દક્ષિણ તરફ હિંદ મહાસાગર ઉપરથી ઉડાન ભરી શકે છે. તેમને શ્રીલંકાના હવાઈ ક્ષેત્રથી બચવા માટે 'ડોગ-લેગ મેન્યુવર' (રાસ્તો બદલવાની પ્રક્રિયા) કરવાની જરૂર પડશે નહીં.

આનાથી ઈંધણની બચત થશે અને પેલોડ વહન કરવાની ક્ષમતામાં વધારો થશે, જેનાથી મિશન વધુ કાર્યક્ષમ બનશે. ઈસરોનું SSLV ખાસ કરીને નાના સેટેલાઈટ્સને તાત્કાલિક અને ઓછા ખર્ચે લોન્ચ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.

ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સબસિડી યોજનાઓ

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં IN-SPACe એ ઈસરો દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા PSLV અને LVM-3 લોન્ચ વહનોની ટેકનોલોજી લેવા માટે પણ ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહિત કર્યા છે. આ ઉપરાંત, IN-SPACe બે નવી યોજનાઓ પણ લાગુ કરવા જઈ રહ્યું છે, જેના હેઠળ ભારતીય ખાનગી સ્પેસ કંપનીઓને લોન્ચ સર્વિસ, સેટેલાઈટ ડેટા અને ઈસરોની સુવિધાઓના ઉપયોગ પર ૩૦% થી ૧૦૦% સુધીની સબસિડી આપવામાં આવશે.