ચાંદીપુરા વાયરસ: જાણો આ ચેપી વાયરસને કેવી રીતે ફેલાતો અટકાવી શકાય, બાળકો માટે વિશેષ સાવચેતીની અપીલ

15 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકો માટે જીવલેણ સાબિત થતા ચાંદીપુરા વાયરસના સંક્રમણને અટકાવવા ગુજરાત રાજ્યના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા કવાયત તેજ કરવામાં આવી છે. વાયરસના સંભવિત જોખમને પગલે તંત્ર દ્વારા એક વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે. લોકોમાં ગભરાટ ન ફેલાય, પરંતુ પૂરતી સાવચેતી રખાય તે માટે વિશેષ ટીમો દ્વારા સક્રિય રીતે મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

સેન્ડફ્લાય નામની માખીથી ફેલાય છે ચેપ

આરોગ્ય વિભાગની માહિતી મુજબ, આ ઘાતક ચાંદીપુરા વાયરસ મુખ્યત્વે 'સેન્ડફ્લાય' (Sandfly) નામની અત્યંત નાની માખી કરડવાથી ફેલાય છે. આ માખીઓ મોટાભાગે ગ્રામ્ય વિસ્તારોના કાચા મકાનોની દીવાલોની તિરાડો, છિદ્રો અને ભેજવાળા લીંપણમાં વધુ ઉછરે છે. બાળકો જ્યારે ખુલ્લા શરીરે ધૂળ કે માટીમાં રમતા હોય ત્યારે આ ચેપી માખીઓનો શિકાર બની શકે છે.

24 થી 48 કલાકમાં તબીબી સારવાર અનિવાર્ય

આ રોગનો ભોગ બનનાર બાળકમાં શરૂઆતમાં અચાનક તીવ્ર તાવ આવવો, સતત ઝાડા-ઉલ્ટી થવી અને શરીરમાં ખેંચ આવવા જેવા ગંભીર લક્ષણો જોવા મળે છે. પરિસ્થિતિ વધુ બગડે તો બાળક અર્ધબેભાન કે સંપૂર્ણ બેભાન પણ થઈ જાય છે. આ લક્ષણો એટલા ઝડપી અને ઘાતક હોય છે કે 24 થી 48 કલાકની અંદર યોગ્ય તબીબી સારવાર ન મળે તો બાળકનું મોત પણ થઈ શકે છે. જેથી લક્ષણો જણાતા જ ઘરગથ્થુ ઉપચારમાં સમય ન બગાડતા, તાત્કાલિક નજીકની હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.

રોગથી બચવા માટેની સાવચેતી

વાયરસથી બચવા ઘર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્વચ્છતા અને તકેદારી રાખવી અત્યંત જરૂરી છે. મકાનની દીવાલોની તિરાડો સિમેન્ટ કે માટીથી પૂરી દેવી તથા ઘરમાં પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ અને હવા-ઉજાસ રહે તેવી વ્યવસ્થા કરવી. 15 વર્ષ સુધીના બાળકોને ફરજિયાત જંતુનાશક મચ્છરદાનીમાં જ સુવડાવવા જોઈએ. આ ઉપરાંત, ઘરની આસપાસ કચરો કે ભેજ એકઠો થવા દેવો નહીં. આરોગ્ય તંત્ર દ્વારા હાલ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ઘરોમાં ડસ્ટિંગ અને સ્પ્રેઇંગની કામગીરી પણ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

1965 માં મહારાષ્ટ્રમાં નોંધાયો હતો પ્રથમ કેસ

નોંધનીય છે કે, વર્ષ 1965 માં મહારાષ્ટ્રના ચાંદીપુરા ગામમાં તાવથી પીડાતા બે દર્દીઓના લોહીના નમૂનામાંથી સૌપ્રથમ આ વાયરસ મળી આવ્યો હતો, જેના પરથી તેનું નામ 'ચાંદીપુરા વાયરસ' પડ્યું હતું. ત્યારબાદ વર્ષ 2003 માં આંધ્રપ્રદેશ અને ગુજરાતમાં તેનો મોટો રોગચાળો ફેલાયો હતો, જેમાં અનેક બાળકોના મોત થયા હતા. વર્ષ 2014 અને તે પછીના સમયમાં પણ ગુજરાત સહિત અન્ય રાજ્યોમાં તેના છૂટાછવાયા કેસો નોંધાઈ ચૂક્યા છે.