મોટા વરાછા તાપીનો પાળો તૂટયા મામલે મોટો ખુલાસો:: 4 જુલાઈના પત્રમાં જ હતી જાનહાનિની ચેતવણી, છતાં તંત્ર નિષ્ક્રિય

સુરત શહેરમાં વિકાસ અને સ્માર્ટ સિટીના દાવાઓ વચ્ચે તંત્રની બેદરકારીનો ગંભીર મામલો સામે આવ્યો છે. મોટા વરાછા વિસ્તારમાં તાપી નદીના કિનારે વરસાદ બાદ તૂટેલા પાળાને લઈને હવે સુરત મહાનગરપાલિકા અને સિંચાઈ વિભાગ વચ્ચે જવાબદારીનો પ્રશ્ન ઉભો થયો છે. ભારે વરસાદના કારણે તાપી નદીનો માટીનો પાળો ત્રણ અલગ અલગ જગ્યાએથી ધોવાઈ ગયો છે, જેના કારણે આસપાસના રહેવાસીઓના જીવ પર જોખમ ઊભું થયું છે.

મનપાના પત્રમાં જ વ્યક્ત કરાઈ હતી મોટી હોનારતની આશંકા

મોટા વરાછા વિસ્તારમાં તાપી ગ્રીન્સ એપાર્ટમેન્ટની સામે તાપી નદીના કિનારે પાળાનું ધોવાણ થયા બાદ સુરત મહાનગરપાલિકાના વરાછા B ઝોનના અધિકારીઓએ 4 જુલાઈ 2025ના રોજ તાપી પાળા પેટા વિભાગને પત્ર લખ્યો હતો. આ પત્રમાં સ્પષ્ટ રીતે જણાવાયું હતું કે નદીના પાળાને કોન્ક્રીટની રિટેઈનિંગ વોલ અથવા સ્ટોન પિચિંગ દ્વારા મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.

પત્રમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે તાપી નદીના કિનારે માટીનો પાળો હોવાથી વધુ વરસાદ અથવા ઉપરવાસમાંથી પાણી છોડવામાં આવે તો પાળાનું વધુ ધોવાણ થઈ શકે છે અને તેના કારણે મોટી જાનહાનિ થવાની સંભાવના રહેલી છે. મનપાના અધિકારીઓ દ્વારા આ પ્રકારની ગંભીર ચેતવણી આપવામાં આવ્યા બાદ પણ તાત્કાલિક અને કાયમી ઉકેલ માટે કોઈ નક્કર કામગીરી ન કરવામાં આવતા હવે તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઉભા થયા છે.

પત્ર લખનાર વિભાગ જ હવે જવાબદારીથી દૂર રહેતો હોવાના આક્ષેપ

મોટા વરાછામાં પાળો તૂટ્યા બાદ હવે જવાબદારી એકબીજા પર નાખવાનો ખેલ શરૂ થયો છે. એક તરફ મનપાના અધિકારીઓ દ્વારા તાપી પાળા વિભાગને પત્ર લખીને જોખમ અંગે જાણ કરવામાં આવી હતી, તો બીજી તરફ હવે સમગ્ર મામલાની જવાબદારી તાપી પાળા પેટા વિભાગ પર નાખવામાં આવી રહી હોવાના આક્ષેપ થઈ રહ્યા છે.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે જો અધિકારીઓને પહેલાથી જ જોખમની જાણ હતી તો લોકોની સુરક્ષા માટે સમયસર કામગીરી કેમ ન કરવામાં આવી? માત્ર પત્ર વ્યવહાર કરીને જવાબદારી પૂર્ણ કરી દેવામાં આવી કે પછી વાસ્તવિક સુરક્ષા માટે કોઈ આયોજન કરવામાં આવ્યું નહોતું તેવા પ્રશ્નો ઉઠી રહ્યા છે.

પાળો તૂટ્યો છતાં મનપાએ માત્ર બેનરો અને બેરીકેડ લગાવ્યા

તાપી નદીના કિનારે ત્રણ જગ્યાએ પાળો તૂટ્યા બાદ સુરત મહાનગરપાલિકાએ જોખમી વિસ્તાર દર્શાવતા બેનરો અને બેરીકેડ લગાવીને કામગીરી પૂર્ણ કરી હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે. મનપા દ્વારા જ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે કે પાળો બેસી ગયો છે અને નાગરિકોએ ત્યાંથી પસાર થવું નહીં.

પરંતુ સ્થાનિક લોકોનો સવાલ છે કે માત્ર ચેતવણીના બોર્ડ લગાવવાથી સમસ્યાનું સમાધાન નહીં આવે. પાળાનું સતત ધોવાણ થઈ રહ્યું છે ત્યારે તેને મજબૂત કરવા માટે કાયમી કામગીરી ક્યારે શરૂ થશે તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.

45 થી 50 ફૂટના અંતરે બની રહ્યા છે હાઈરાઈઝ બિલ્ડિંગો

આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે જ્યાં તાપી નદીનો પાળો તૂટ્યો છે અને જમીનનું સતત ધોવાણ થઈ રહ્યું છે, ત્યાંથી માત્ર 45થી 50 ફૂટના અંતરે જ ગગનચુંબી ઇમારતોનું નિર્માણ ચાલી રહ્યું છે.

નદી કિનારાની જમીન નબળી બની રહી હોવા છતાં આટલી નજીક મોટા બાંધકામોને મંજૂરી કેવી રીતે આપવામાં આવી તે મુદ્દે હવે તંત્રની કામગીરી પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. જો ભવિષ્યમાં ધોવાણ વધુ વધે તો આ બિલ્ડિંગોના પાયા પર પણ અસર પડી શકે છે અને મોટી દુર્ઘટનાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.

150 મીટરના નિયમ છતાં બાંધકામોને મંજૂરી આપવાનો મુદ્દો ચર્ચામાં

રાજ્ય સરકારના નિયમો મુજબ નદી કિનારાથી 150 મીટરની હદમાં ચાર માળથી વધુ ઊંચી ઇમારતોને મંજૂરી આપી શકાય નહીં તેવો નિયમ હોવા છતાં મોટા વરાછા વિસ્તારમાં નદીથી ખૂબ નજીક બહુમાળી ઇમારતો ઉભી થઈ રહી હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગના 2020ના પરિપત્ર મુજબ નદી કિનારાના વિસ્તારોમાં બાંધકામ માટેની સુરક્ષા જોગવાઈઓનું પાલન કરવાનું હોય છે. તેમ છતાં 30થી 40 મીટરના અંતરમાં જ બાંધકામોને મંજૂરી આપવામાં આવી હોવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા છે. જેના કારણે મનપાના અધિકારીઓ તેમજ શાસકોની કામગીરી પર પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરી સામે સ્થાનિકોમાં રોષ

સુરતમાં ભારે વરસાદ બાદ તાપી નદીના કિનારે સર્જાયેલી આ સ્થિતિએ મનપાની પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરી સામે પણ સવાલો ઉભા કર્યા છે. નદીના કિનારે સુરક્ષા પાળો મજબૂત કરવા માટે અગાઉથી રજૂઆતો કરવામાં આવી હોવા છતાં સમયસર પગલાં ન લેવાતા આજે લોકો જોખમ વચ્ચે જીવવા મજબૂર બન્યા છે.

સ્થાનિક નાગરિકોનું કહેવું છે કે તંત્ર કોઈ મોટી દુર્ઘટના બને તેની રાહ જોઈ રહ્યું હોય તેમ લાગી રહ્યું છે. પાળાનું તાત્કાલિક ધોરણે સમારકામ કરવામાં આવે, નદી કિનારે થયેલા બાંધકામોની તપાસ કરવામાં આવે અને જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે.