અવકાશમાં ભારતનું ગૌરવ:: ડો. અનિલ મેનનનું પ્રથમ સ્પેસ મિશન, 8 મહિના કરશે સંશોધન

અવકાશ સંશોધનના ક્ષેત્રમાં ભારતીય મૂળના વ્યક્તિઓ સતત નવી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી રહ્યા છે, ત્યારે હવે આ યાદીમાં એક નવું નામ ઉમેરાયું છે. ભારતીય મૂળના 'નાસા'ના એસ્ટ્રોનોટ અનિલ મેનન આજે કઝાખસ્તાનથી પોતાનું પ્રથમ સ્પેસ મિશન શરૂ કરી રહ્યા છે. 49 વર્ષીય અનિલ મેનન રશિયાના 2 અંતરિક્ષ યાત્રીઓ, પીયોટર ડુબ્રોવ અને આન્ના કીકીના સાથે મળીને 'રોસકોસ્મોસ સોયુઝ એમ.એસ. 29' સ્પેસક્રાફ્ટ દ્વારા ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) માટે રવાના થશે. આ મિશન દરમિયાન તેઓ 8 મહિના સુધી અવકાશમાં રહીને મહત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો કરશે. બૈકનૂર કોસ્મોડ્રોમથી લોન્ચ થનારું આ મિશન વિજ્ઞાન જગત માટે ખૂબ જ મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

તબીબી વિજ્ઞાન અને અવકાશ સંશોધનનો સંગમ
ઇમર્જન્સી મેડિસિન ફિઝિશિયન તરીકેની તેમની ભૂમિકા આ મિશનમાં ખૂબ જ નિર્ણાયક સાબિત થશે. અનિલ મેનન માત્ર એક એસ્ટ્રોનોટ તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક તબીબી વૈજ્ઞાનિક તરીકે પણ ત્યાં કાર્યરત રહેશે. ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન તેમના માટે એક 'ઓર્બિટિંગ લેબોરેટરી' સમાન બની રહેશે, જ્યાં તેઓ લાંબા ગાળાના અવકાશ પ્રવાસ દરમિયાન માનવ સ્વાસ્થ્યને લગતી સમસ્યાઓ અને તેના ઉકેલ અંગે ઊંડાણપૂર્વક સંશોધન કરશે. ભવિષ્યમાં જ્યારે માનવજાત ઊંડા અવકાશમાં એટલે કે મંગળ કે અન્ય ગ્રહો પર લાંબા સમય માટે પ્રવાસ કરવાનું આયોજન કરશે, ત્યારે મેનનના આ સંશોધનો અવકાશયાત્રીઓના સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત રાખવામાં અને આરોગ્ય વિષયક પડકારોને દૂર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

સંઘર્ષ અને સિદ્ધિથી ભરેલી સફર
અનિલ મેનનનું જીવન અને કારકિર્દી પ્રેરણાદાયક છે. અમેરિકાના મિનેપોલિસમાં ભારતીય પિતા અને યુક્રેનિયન માતાના ઘરે જન્મેલા મેનને મેડિસિન, મિલિટરી અને સ્પેસ ઓપરેશન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પોતાની છાપ છોડી છે. નાસામાં જોડાતા પહેલા તેઓ અમેરિકન એરફોર્સમાં ફરજ બજાવી ચૂક્યા છે અને અફઘાનિસ્તાનમાં 'ઓપરેશન એન્ડ્યુરિંગ ફ્રીડમ'માં ફ્રન્ટ-લાઇન મેડિકલ સેવાઓ આપી હતી. આ ઉપરાંત, તેમણે હિમાલયન રેસ્ક્યુ એસોસિએશન સાથે જોડાઈને માઉન્ટ એવરેસ્ટ સર કરવા જનારા પર્વતારોહકોની મેડિકલ કેર પણ કરી છે. તેઓની બહુમુખી પ્રતિભામાં ભારત સાથેનો તેમનો લગાવ પણ ઝળકે છે. તેમણે 'રોટરી એમ્બેસેડર સ્કોલર' તરીકે ભારતમાં પોલિયો વેક્સિન ઝુંબેશમાં એક વર્ષ સુધી સેવાઓ આપી હતી અને 2021નું વર્ષ પણ તેમણે ભારતમાં પસાર કર્યું હતું. તેમના પત્ની આન્ના વિલ્હેમ પણ સ્પેસ ક્ષેત્રે સક્રિય છે, જેઓ સપ્ટેમ્બર 2024માં સ્પેસ-એક્સના પોલારિસ ડોન મિશન દ્વારા 5 દિવસ અંતરિક્ષમાં રહી ચૂક્યા છે. આજે અનિલ મેનનની આ ઉડાન સાથે જ ભારતીય મૂળના વધુ એક વ્યક્તિએ અંતરિક્ષમાં વિજયના ઝંડા લહેરાવવા માટે તૈયારી પૂર્ણ કરી લીધી છે.