Dharmdarshan: જમ્યા પછી તરત જ કેમ ન નાહવું જોઈએ? જાણો શાસ્ત્રો અને આયુર્વેદના આ મહત્વના નિયમો

આપણા પ્રાચીન શાસ્ત્રો અને આયુર્વેદમાં આરોગ્યને જાળવી રાખવા માટે અસંખ્ય નિયમો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોમાં ભોજન કરવાનો યોગ્ય સમય અને તેની સાથે જોડાયેલી આદતો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. આયુર્વેદ અનુસાર, આપણી એક નાની ભૂલ—જેમ કે જમ્યા પછી તરત જ સ્નાન કરવું (Bathing After Meal)—પાચનશક્તિ અને શરીરના ઊર્જા પ્રવાહને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

પાચનક્રિયા (જઠરાગ્નિ) પર થાય છે ખરાબ અસર

જ્યારે આપણે ભોજન કરીએ છીએ, ત્યારે ખોરાકને પચાવવા માટે શરીરમાં 'જઠરાગ્નિ' (Digestion Fire) સક્રિય થાય છે:

• જઠરાગ્નિનું શાંત થવું: જમ્યા પછી તરત જ નાહવાથી શરીરનું તાપમાન ઘટે છે, જેનાથી જઠરાગ્નિ મંદ પડી જાય છે અને ખોરાક યોગ્ય રીતે પચતો નથી.

• રક્ત પરિભ્રમણનું વિચલન: સ્નાન કરતી વખતે પાણી ત્વચાના સંપર્કમાં આવતાં શરીર તાપમાન સંતુલિત કરવા માટે પેટ અને આંતરડા તરફથી લોહી તથા ઊર્જાને ત્વચા તરફ મોકલી દે છે. પરિણામે પાચનક્રિયા ધીમી પડી જાય છે.

પ્રાચીન ગ્રંથોમાં શું કહેવાયું છે?

આપણા પ્રાચીન આયુર્વેદિક ગ્રંથ 'અષ્ટાંગહૃદયમ્' (અધ્યાય ૮) માં ભોજનના નિયમો વિશે સ્પષ્ટ શ્લોક આપવામાં આવ્યો છે:

'સ્નાનં જીર્ણે હિતં પ્રોક્તં ન ચ ભુક્તમતસ્ય તુ'

અર્થ: ભોજન પચી ગયા પછી જ સ્નાન કરવું સ્વાસ્થ્ય માટે હિતકારી છે. ભોજન કર્યા પછી તરત જ સ્નાન કરવું ક્યારેય યોગ્ય ગણાતું નથી.

કફ અને વાત દોષનું અસંતુલન

શાસ્ત્રો અને આયુર્વેદના નિયમો અનુસાર, નિરોગી અને સ્વસ્થ રહેવા માટે જમ્યાના ઓછામાં ઓછા ૧ થી ૨ કલાક પછી જ સ્નાન કરવું જોઈએ.