Dharmdarshan: હિન્દુ ધર્મના 5 મહાન બાળ ભક્તો, જેમની નિશ્ચળ ભક્તિ આગળ ભગવાન પણ નતમસ્તક થયા

હિન્દુ ધર્મગ્રંથો અને પૌરાણિક કથાઓમાં ભક્ત પ્રહલાદ ઉપરાંત પણ એવા અનેક અદભુત બાળ ભક્તોનું વર્ણન મળે છે, જેમની નિષ્ઠા, દ્રઢ સંકલ્પ અને અનન્ય ભક્તિ સામે સાક્ષાત્ ભગવાને પ્રગટ થવું પડ્યું હતું. સદીઓ પછી પણ આ બાળ ભક્તોની કથાઓ આજે પણ એટલી જ પ્રેરણાદાયી છે. ચાલો જાણીએ હિન્દુ ધર્મના એવા ૫ મહાન બાળ ભક્તો વિશે.

૧. ભક્ત પ્રહલાદ

અસુર રાજ હિરણ્યકશિપુના પુત્ર પ્રહલાદ બાળપણથી જ ભગવાન વિષ્ણુના અનન્ય ભક્ત હતા. હિરણ્યકશિપુએ પોતાના જ પુત્રને ભક્તિથી વિમુખ કરવા અને મારી નાખવા માટે અનેક અત્યાચારો કર્યા, પરંતુ પ્રહલાદનો વિશ્વાસ ડગ્યો નહીં. અંતે ભક્તના રક્ષણ માટે ભગવાન વિષ્ણુએ નરસિંહ અવતાર ધારણ કરીને હિરણ્યકશિપુનો વધ કર્યો અને પ્રહલાદને પરમ ભક્તનું સ્થાન આપ્યું.

૨. ધ્રુવ

વિષ્ણુ પુરાણ અનુસાર, રાજા ઉત્તાનપાદના પુત્ર ધ્રુવને જ્યારે તેમની સાવકી માતાએ પિતાના ખોળામાં બેસવા ન દીધા, ત્યારે તેઓ નારાજ થઈને વનમાં તપસ્યા કરવા નીકળી પડ્યા. માત્ર ૫ વર્ષની બાળવયે ધ્રુવની કઠોર તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને દર્શન આપ્યા અને આકાશમાં અમર 'ધ્રુવ તારaka' તરીકે સૌથી શ્રેષ્ઠ સ્થાન પ્રદાન કર્યું.

૩. નચિકેતા

ઋષિ વાજશ્રવાના પુત્ર નચિકેતા માત્ર ૮ વર્ષની ઉંમરે યમલોક પહોંચી ગયા હતા. પિતાના ક્રોધવશ યમરાજને સોંપાયેલા નચિકેતાએ પોતાની બુદ્ધિમત્તા, ધૈર્ય અને આત્મજ્ઞાન મેળવવાની તીવ્ર જિજ્ઞાસાથી સાક્ષાત્ યમરાજનું દિલ જીતી લીધું હતું. યમરાજે તેમને આત્મજ્ઞાનના ત્રણ વરદાન આપ્યા હતા.

૪. આરુણિ

હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં આરુણિની કથા ગુરુભક્તિનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. ગુરુજીના આદેશ પર ખેતરમાં પાણીનો ભરાવ રોકવા માટે આરુણિ પાણીના વહેણ આગળ પોતે જ આડો પડી ગયો હતો. તેની આ અદ્ભુત ગુરુભક્તિ જોઈને ગુરુજીએ તેને સમસ્ત વેદો અને શાસ્ત્રોના જ્ઞાનના આશીર્વાદ આપ્યા હતા.

૫. અષ્ટાવક્ર

અષ્ટાવક્ર બાળપણથી જ જ્ઞાનનો અગાધ ભંડાર હતા. માત્ર ૧૦ વર્ષની નાની ઉંમરે તેમણે મિથિલાના રાજા જનકના દરબારમાં મોટા મોટા વિદ્વાનો અને શાસ્ત્રાર્થીઓને વાદ-વિવાદમાં પરાજિત કરી દીધા હતા. તેમની અષ્ટાવક્ર ગીતા આજે પણ અદ્વૈત વેદાંતનો અદ્ભુત ગ્રંથ ગણાય છે.