Dharmdarshan: મહાભારત યુદ્ધ પછી દ્રૌપદીએ પોતાના પુત્રોના હત્યારા અશ્વત્થામાને કેમ આપ્યું જીવનદાન? જાણો તેની પાછળનું રહસ્ય

18 દિવસ સુધી કુરુક્ષેત્રના મેદાનમાં ચાલેલા મહાભારતના મહાસંગ્રામમાં કૌરવોની હાર થઈ અને પાંડવોનો વિજય થયો. પરંતુ આ વિજયનો ઉત્સવ પાંડવો ક્યારેય મનાવી શક્યા નહીં. પોતાના સ્વજનોને ગુમાવવાના દુઃખની સાથે પાંડવો અને દ્રૌપદીના હૃદયમાં પોતાના પાંચેય પુત્રોની છળકપટથી થયેલી હત્યાનું ક્યારેય ન ભુલાય તેવું ઊંડું દર્દ છુપાયેલું હતું.

યુદ્ધ પૂરું થયા બાદ ગુરુ દ્રોણાચાર્યના પુત્ર અશ્વત્થામાએ દ્રૌપદીના પાંચેય પુત્રોની રાત્રિના અંધારામાં ઊંઘતી વખતે નિર્મમ હત્યા કરી દીધી હતી. પરંતુ આટલા મોટા અપરાધ પછી પણ દ્રૌપદીએ અશ્વત્થામાને ક્ષમા આપીને તેને જીવતદાન આપ્યું અને અનંતકાળ સુધી પૃથ્વી પર ભટકવાનો શ્રાપ આપ્યો. ચાલો જાણીએ આ કથા પાછળનું રહસ્ય.

દ્રૌપદીના પુત્રોની હત્યા કેવી રીતે થઈ?

મહાભારતનું યુદ્ધ સમાપ્ત થઈ ચૂક્યું હતું. યુદ્ધના થાકથી ચૂર થઈને દ્રૌપદીના પાંચેય પુત્રો પાંડવોના શિબિરમાં ઘેરી નિંદ્રામાં સોઈ રહ્યા હતા. ત્યારે ક્રોધ અને બદલાની આગમાં અંધ બનેલા અશ્વત્થામાએ શિબિરમાં છુપાઈને પ્રવેશ કર્યો અને પાંડવ પુત્રોને પાંડવ સમજીને સોતેલા બાળકોની હત્યા કરી નાખી.

દ્રૌપદીએ અશ્વત્થામાને કેમ ન માર્યો?

જ્યારે પાંડવો અશ્વત્થામાને બંદી બનાવીને દ્રૌપદી સમક્ષ લાવ્યા, ત્યારે પુત્રવિયોગમાં વિલાપ કરતી દ્રૌપદીએ તેને મારી નાખવાને બદલે છોડી મૂકવાનો નિર્ણય કર્યો. આ પાછળ મુખ્ય બે ધાર્મિક અને નૈતિક કારણો હતા:

૧. ગુરુપુત્રનો આદર: ગુરુ દ્રોણાચાર્ય પાંડવો અને દ્રૌપદીના ગુરુ હતા. શાસ્ત્રો અનુસાર ગુરુનો પુત્ર પણ ગુરુ સમાન પૂજનીય ગણાય છે.

૨. માતા કૃપીની પીડાનો વિચાર: દ્રૌપદી પોતે પુત્રોને ગુમાવવાનું દર્દ સહન કરી રહી હતી. તે જાણતી હતી કે જો અશ્વત્થામા માર્યો જશે, તો તેની માતા કૃપીને પણ એ જ અસહ્ય પુત્રવિયોગનું દર્દ ભોગવવું પડશે. માતા કૃપી પ્રત્યેની સંવેદના અને આદરને કારણે દ્રૌપદીએ તેને મરણદંડ આપવાનો ઇનકાર કર્યો.

મસ્તકમાંથી મણિ કાઢી લેવાઈ અને મળ્યો શ્રાપ

અશ્વત્થામાના જન્મથી જ તેના મસ્તક પર એક દિવ્ય મણિ હતી, જે તેને ભૂખ, તરસ, રોગ અને શસ્ત્રોથી સુરક્ષિત રાખતી હતી. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના આદેશથી અર્જુને અશ્વત્થામાના મસ્તકમાંથી તે દિવ્ય મણિ કાઢી લીધી અને દ્રૌપદીને સોંપી દીધી.

મણિહીન અશ્વત્થામાને દ્રૌપદી અને શ્રીકૃષ્ણ તરફથી શ્રાપ મળ્યો કે તે યુગો સુધી આ પૃથ્વી પર રોગ અને પીડા સાથે ભટકતો રહેશે. આમ, દ્રૌપદીનું જીવતદાન એ અશ્વત્થામા માટે મૃત્યુ કરતાં પણ વધુ કઠોર અને કાયમી દંડ સમાન બની ગયું.