Dharmdarshan: અંતિમ સંસ્કાર પછી સ્મશાનથી પાછા ફરીને સ્નાન કરવું કેમ જરૂરી છે? જાણો ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો

સનાતન ધર્મમાં ગરુડ પુરાણનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ ધાર્મિક ગ્રંથમાં મૃત્યુ પછીની યાત્રા અને અંતિમ સંસ્કાર સાથે જોડાયેલા નિયમો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જ્યારે પરિવારમાં કોઈનું મૃત્યુ થાય છે ત્યારે સૂતક કાળ શરૂ થાય છે. આ સમય દરમિયાન પૂજા-પાઠ કે માંગલિક કાર્યો કરવાની મનાઈ હોય છે. આ સાથે જ, મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર કરીને સ્મશાનથી આવ્યા બાદ ઘરમાં પ્રવેશતા પહેલા સ્નાન કરવું અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે.

જ્યોતિષી ચંદ્રેશ શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, સ્મશાનથી આવીને સ્નાન કરવા પાછળ ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક બંને કારણો રહેલા છે:

સ્મશાનથી આવ્યા બાદ સ્નાનનું મહત્ત્વ

સ્મશાન એ માત્ર દેહનો અંત નથી પરંતુ નકારાત્મક ઊર્જાની વિદાયનું સ્થળ પણ છે. ત્યાંથી પાછા ફરીને સ્નાન કરવાથી શરીર અને આત્મા બંને ફરીથી શુદ્ધ થાય છે અને નવી ઊર્જાનો સંચાર થાય છે.

વૈજ્ઞાનિક અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કારણો

• ચેપથી રક્ષણ (ઈન્ફેક્શન): મૃત્યુ પછી શરીરનું વિઘટન થવા લાગે છે, જેનાથી અનેક પ્રકારના સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ અને બેક્ટેરિયા હવામાં ફેલાય છે. સ્મશાનમાં રહેલા આ અદ્રશ્ય કીટાણુઓથી રક્ષણ મેળવવા માટે સ્નાન કરવું જરૂરી છે.

• પૂર્ણ શુદ્ધિ: આ હાનિકારક તત્ત્વોના પ્રભાવથી બચવા માટે ઘરમાં પ્રવેશતા પહેલાં જ પૂરેપૂરું સ્નાન કરી લેવું અને પહેરેલાં કપડાં ધોઈ નાખવા સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ જરૂરી છે.

આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું:

૧. સ્મશાનથી પાછા ફરતી વખતે રસ્તામાં ક્યારેય પાછળ વળીને ન જોવું જોઈએ, તેને ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ અશુભ માનવામાં આવે છે.

૨. રસ્તામાં આવતા-જતાં બિનજરૂરી વાતચીત કરવાનું ટાળવું જોઈએ.

૩. ઘરમાં પ્રવેશતા પહેલા યોગ્ય રીતે સ્નાન કરી કપડાં બદલી લેવાં જોઈએ.