Lifestyle: શ્રાવણ મહિનામાં કઢી ખાવાની કેમ મનાઈ હોય છે? માત્ર પરંપરા નથી, પાછળ છુપાયેલું છે આ ઊંડું રહસ્ય

શ્રાવણ મહિનો શરૂ થતાં જ આપણા ઘરોમાં પૂજા-પાઠની સાથે ખાન-પાનના પણ નિયમો બદલાઈ જાય છે. જેમાંનો એક મુખ્ય નિયમ છે આખા શ્રાવણ મહિના દરમિયાન કઢી ન ખાવાનો. ઘરના વડીલો ઘણીવાર આ સીઝનમાં કઢી બનાવવાની કે ખાવાની ચોખ્ખી ના પાડે છે. જોકે આ માત્ર જૂની માન્યતા નથી, પરંતુ તેની પાછળ ધાર્મિક, આયુર્વેદિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો છુપાયેલા છે.

ધાર્મિક માન્યતા શું કહે છે?

ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. આ દરમિયાન મહાદેવનો કાચા દૂધ અને દહીંથી જલાભિષેક કરવામાં આવે છે. સનાતન પરંપરામાં જે વસ્તુઓ ભગવાનના પૂજન અને અભિષેકમાં મુખ્યત્વે વપરાતી હોય, તે સમયે તેનું સેવન કરવાથી બચવું જોઈએ. કઢી ખાટા દહીંમાંથી બનતી હોવાથી આ પવિત્ર મહિનામાં તેને ખાવામાં આવતી નથી. આ સિવાય શ્રાવણમાં સાત્વિક આહાર લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

આયુર્વેદ અનુસાર સ્વાસ્થ્ય પર અસર

આયુર્વેદમાં ચોમાસાની ઋતુને સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ ગણવામાં આવી છે. મોન્સૂન દરમિયાન પાચનશક્તિ નબળી પડી જાય છે. કઢી બનાવવા માટે વપરાતું ખાટું દહીં અને ચણાનો લોટ (બેસન) ભારે પચવામાં અઘરા હોય છે. આ સીઝનમાં કઢી ખાવાથી ગેસ, એસિડિટી અને સાંધાનો દુખાવો એટલે કે 'વાત દોષ' વધવાની શક્યતા રહે છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ છે મજબૂત

વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો શ્રાવણમાં સતત વરસાદના કારણે વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ વધી જાય છે. આ કારણે સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ અને કીટાણુઓ ઝડપથી પનપે છે. પશુઓ જ્યારે ઘાસ ચરે છે, ત્યારે તે ભેજ અને જીવાણુઓની અસર તેમના દૂધ પર પણ પડે છે. કઢી દહીંમાંથી બનતી હોવાથી તેમાં સંક્રમણનું જોખમ રહે છે. આ જ કારણસર શ્રાવણ દરમિયાન લીલા શાકભાજી અને દહીં-કઢી ખાવાની મનાઈ કરવામાં આવે છે.