Dharmdarshan: અંતિમ સંસ્કારમાં કયા લાકડાનો ઉપયોગ થાય છે? ગરુડ પુરાણમાં છુપાયેલા રહસ્યથી તમે પણ હશો અજાણ

હિન્દુ ધર્મમાં સોળ સંસ્કારોમાંથી અંતિમ સંસ્કારનું અત્યંત વિશેષ મહત્વ છે. આ પ્રક્રિયા માટે કેટલાંક ખાસ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેનું પાલન કરવું જરૂરી માનવામાં આવે છે. અંતિમ સંસ્કારની વિધિમાં જે રીતે વિવિધ પૂજા સામગ્રીનો ઉપયોગ થાય છે, તેવી જ રીતે શાસ્ત્રોમાં યોગ્ય પ્રકારના લાકડાંનો ઉપયોગ કરવાની પણ સલાહ આપવામાં આવી છે.

શાસ્ત્રો અનુસાર, ચોક્કસ પ્રકારના વૃક્ષોના લાકડાં વડે દાહ-સંસ્કાર કરવાથી મૃતક આત્માને શાંતિ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. ગરુડ પુરાણમાં પણ આ વિષય પર વિગતવાર વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ચાલો જાણીએ કે અંતિમ સંસ્કારમાં કયા લાકડાંનો ઉપયોગ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે:

તુલસીનું લાકડું

ગરુડ પુરાણ અનુસાર, જો ચિતામાં તુલસીનું લાકડું કે તેની નાની ડાળીઓ મૂકવામાં આવે તો પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે. તુલસીને આધ્યાત્મિક શુદ્ધિ અને માતા લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેથી, ચિતામાં તુલસીની ડાળીઓ રાખવાથી મૃત આત્મા માટે મોક્ષનો માર્ગ સરળ બને છે.

વડનું લાકડું (બડ)

અંતિમ સંસ્કાર માટે વડનું લાકડું ખૂબ જ મજબૂત અને ઉપયોગી માનવામાં આવે છે. વડનું વૃક્ષ પૂજનીય છે અને તેના લાકડામાંથી લાંબા સમય સુધી સતત ગરમી મળે છે, જે દાહ-સંસ્કારની પ્રક્રિયાને યોગ્ય રીતે પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે. વડના લાકડામાંથી ઓછો ધુમાડો નીકળે છે અને તે શાંતિથી સળગે છે.

વાંસનું લાકડું

મુખ્યત્વે વાંસના લાકડાનો ઉપયોગ અંતિમ સંસ્કારની નવકા (અરથી) બનાવવા અને ચિતામાં ખાસ રીતે થાય છે. ગરુડ પુરાણમાં વાંસને પણ આત્માની મુક્તિનું સાધન માનવામાં આવ્યું છે. આ સિવાય વાંસ સરળતાથી મળી રહે છે અને સળગવામાં પણ સહાયક બને છે.

અન્ય પવિત્ર લાકડાં

આ સિવાય હિન્દુ ધર્મમાં મૃતદેહના દાહ-સંસ્કાર માટે પીપળો, લીમડો અને બાવળ જેવા વૃક્ષોના લાકડાંનો ઉપયોગ પણ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ તમામ વૃક્ષોના લાકડાં આત્માને મોક્ષ તરફ લઈ જવામાં મદદરૂપ બને છે.