Dharmdarshan: પૂજામાં ભગવાની આરતી ઘડિયાળની દિશામાં જ કેમ ગોળ-ગોળ ફેરવવામાં આવે છે? જાણો તેનું ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય રહસ્ય

ભગવાનની આરતી કરતી વખતે આપણા હાથ કુદરતી રીતે જ ઘડિયાળની દિશામાં (દક્ષિણાવર્ત - Clockwise) ગોળ-ગોળ ફરવા લાગે છે. શા માટે આરતી ઊંધી દિશામાં નથી કરવામાં આવતી? હિન્દુ ધર્મ અને શાસ્ત્રોમાં દક્ષિણાવર્ત દિશાનું વિશેષ મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. સ્કંદ પુરાણના કેદારખંડમાં આ વિશે ખૂબ જ વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી છે.

સ્કંદ પુરાણનો શ્લોક અને તેનો અર્થ

શાસ્ત્રોમાં દક્ષિણાવર્ત પ્રદક્ષિણા વિશે લખાયું છે:

દક્ષિણાવર્ત પ્રદક્ષિણં સર્વકાર્યેષુ સર્વદા।

દક્ષિણે સર્વસિદ્ધિઃ સ્યાતઃ વામે વિઘ્નઃ પ્રજાયતે॥

આ શ્લોકનો અર્થ છે કે તમામ શુભ કાર્યોમાં હંમેશા જમણી બાજુથી જ પ્રદક્ષિણા કરવી જોઈએ. જમણી બાજુથી પરિક્રમા કરવાથી તમામ કાર્યો સિદ્ધ થાય છે અને મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. જ્યારે ડાબી બાજુથી પરિક્રમા કરવાથી કાર્યોમાં વિઘ્નો આવે છે.

આરતી કરવાનો સાચો નિયમ

ભગવાન સામે દીપક અર્પિત કરીને તેને ફેરવવો એ પણ એક પ્રકારની પરિક્રમા જ છે. સ્કંદ પુરાણ અનુસાર આરતી કરવાની યોગ્ય પદ્ધતિ આ મુજબ છે:

• સૌથી પહેલા ભગવાનના ચરણોમાં ૪ વાર દીપક ફેરવવો.

• ત્યારબાદ નાભિ પાસે ૨ વાર દીપક ફેરવવો.

• પછી મુખમંડળ પાસે ૧ વાર દીપક ફેરવવો.

• અંતમાં ભગવાનના સંપૂર્ણ શરીર સમક્ષ ૭ વાર દીપક ફેરવવો.

દરેક વખતે દીપકને ઘડિયાળની દિશામાં જ ફેરવવો જોઈએ.

દક્ષિણાવર્ત આરતી કરવાના લાભો

સકારાત્મક ઊર્જા: ઘડિયાળની દિશામાં આરતી કરવાથી ભક્તની અંદર સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે અને નકારાત્મક ઊર્જા નષ્ટ થાય છે.

ઈશ્વર પ્રત્યે આદર: આ રીતે આરતી કરવાથી ઈષ્ટદેવની સન્માનપૂર્વક પ્રદક્ષિણા પણ થઈ જાય છે.

ઊર્જાનું સંતુલન: આ દિશા સૂર્ય, ગ્રહો અને કાલચક્રની ગતિ સમાન છે, જે શાસ્ત્રોમાં મંગળકારી માનવામાં આવી છે. આનાથી ભક્ત અને ભગવાન વચ્ચે ઊર્જાનું સંતુલન જળવાઈ રહે છે.